• Home
    • Library
    • Search
    • About
    • Support Us
  1. Library
  2. Hiawatha

Hiawātha

  1. Prooemium
  2. Tubulus Concordiae Fūmārius
  3. Ventī Quattuor
    1. Favōnius (Occidēns)
    2. Subsōlānus (Oriēns)
    3. Aquilō
    4. Auster (Merīdiēs)
  4. Hiawāthae Pueritia
  5. Hiawāthae Peregrīnātiō Ad Occidentem
  6. Zēa (Maizium)
    1. Fragmentum ē Sēriōre Capite
  7. Amīcī Hiawāthae
  8. Hiawāthae Cymba
  9. Hiawāthae Piscātiō
  10. Magī Caedēs
  11. Hiawāthae Expedītiō Nūptiālis
  12. Hiawāthae Nūptiae
  13. Iāgōnis Fābula
  14. Mors Chibiabī
  15. Mors Ventosi
  16. Mors Quasindae
  17. Mors Minnehāhae
  18. Discessus Hiawāthae

Prooemium

    • Sī rogitās, unde hae fābulae,
    • unde vagus carminis meī rūmor,
    • odōrem sēcum vehēns silvestrem
    • rōrēsque et nebulās prātōrum
    • cum verticōsō mapālium fūmō
    • et dēcursibus fluviōrum ingentium;
    • dum verba suīs īnsistunt vestīgiīs,
    • iterāta ac repercussa sine mōre,
    • velutī montāna tonitrua:
    • ego respondeō et tibi cōnfirmō.
    • Ex silvīs atque immēnsitātibus herbōsīs,
    • ē vastīs Septentriōnis lacubus,
    • ē fīnibus Ogibbawaiārum,[1]
    • ē sēdibus Dacōtārum,[2]
    • ē montibus ruscōsīs[3] ac palūdibus,
    • ubi per harundinēta pāscitur ardea;
    • ego repetō, quālia audīvī
    • ā labrīs Nawadāhae[4] illīus,
    • suāvis cantuum modulātōris.
    • Iterum sī rogitās, unde Nawadāha[4]
    • haec carmina invēnerit, incondita, mōbilia;
    • hōs rūmōrēs rērum praeteritārum;
    • ego respondeō, ac tibi cōnfirmō:
    • in silvestribus avium nīdīs,
    • in contabulātīs fibrī casulīs,
    • in vestīgiīs ungulārum bonassī,[5]
    • in laribus aquilārum praecelsīs.
    • Haec illī cecinēre ferae volucrēs
    • per montāna incultōrum ruscēta,[6]
    • per maximās trīstēsque palūdēs.
    • Tālia cecinit pluviānus[7] et mergus glaciālis,
    • ardea caerulea ac tetraō.
    • Ultrā sī rogitēs, quis fuerit Nawadāha,[4]
    • tālī respōnsō explicem.
    • In valle viridī ac silentē
    • propter rīvulōs amoenōs Tawasenthae[8]
    • habitābat vātēs Nawadāha;[4]
    • vīcumque Indicānum[9] circumcircā
    • ambiēbant prāta ac segetēs.
    • Ultrā autem silva cōnstitit
    • ac nemora pīnōrum vōcālium,
    • aestāte viridium, albārum hieme,
    • semper suspīrantium, semper canentium.
    • At amoenōs illōs rīvulōs
    • possēs per vallem indāgāre
    • vernō aquārum impetū,
    • aestīvō alnōrum auctū,
    • albā autumnī nebulā,
    • nigrō hiemālī alveō.
    • Propter quōs habitābat ille vātēs
    • ipsā in valle Tawasenthae,[8]
    • viridī valle ac silentī.
    • Illīc dē Hiawāthā[10] cantābat,
    • recitābatque carmen Hiawāthae,[10]
    • mīrī hominis mīrābiliter nātī;
    • ut ōrāverit ac famem tolerāverit,
    • ut vīxerit, dēsūdāverit, perdūrāverit,
    • quō hominum gentēs adiuvāret
    • suumque extolleret populum.
    • Ō quī cum Nātūrā amātis obversārī,
    • quī aprīca dīligitis prāta,
    • quī umbrōsam saltuum sēmitam
    • ventumque inter rāmōs,
    • atque imbrem seu pluviālem seu nivōsum,
    • et fluviōrum ingentium dēcursūs
    • per claustra pīnīs vāllāta;
    • quīque tonitrum amātis montānum,
    • cuius vōcēs ultrā numerum reboant,
    • velut ālae aquilārum plaudentēs;
    • audīte effrēnēs hās fābulās,
    • Hiawāthae[10] mīrum carmen.
    • Quī populāria dīligitis cantica
    • vagāsque vulgī histōriolās,
    • quae, vōcum longinquārum īnstar,
    • moram nōs aurēsque poscunt
    • obloquiō simplice ac puerīlī,
    • quod, sitne sermō an cantus,
    • vix possit auris dīiūdicāre;
    • Ō audīte Indicānam[9] meam fābulam,
    • Hiawāthae[10] mīrum carmen.
    • Vōs, quibus cor est integrum ac simplex;
    • quī Deō cōnfīditis ac Nātūrae;
    • quī hominum animōs crēditis
    • hūmānōs esse per omne sēculum;
    • et pectus ferum incultumque
    • tamen cupere, avēre, contendī,
    • bona parum intellēcta expetēns;
    • et manum īnfirmam imperītī,
    • quī sub tenebrīs explōrat iter,
    • caecam tamen Deī dexterae
    • adiungī, et contāctū sublevārī:
    • Ō audīte simplicem hanc fābulam,
    • Hiawāthae[10] mīrum carmen.
    • Vōs, quī identidem ēvagāminī
    • per viridēs sēptī rūris sēmitās,
    • ubi implexī berberidis[11] rubī
    • cirrīs baccārum pūniceārum
    • māceriās variant muscō rāvās;
    • sī quandō sepulcra inter obsolēta
    • gradū repressō contemplāminī
    • titulum ēvānidum scrūtantēs,
    • indoctē fortasse compositum
    • ē vocābulīs agrestibus illīs quidem
    • sed spē atque angōre plēnīs,
    • sublīmī scatūrientibus maestitiā
    • ex praesentī rē atque ventūrā:
    • Ō immorāminī meō titulō rudī:
    • legite carmen Hiawāthae.[10]

Tubulus Concordiae Fūmārius

    • Super montibus campōrum herbōsōrum
    • Dominus vītae, Daemōn Suprēmus,[12]
    • maximae tubulōrum[13] lapicīdīnae[14]
    • russōs in scopulōs dēgressus
    • astitit: dein gentēs excitābat,
    • convocāns hūmānōs populōs.
    • Illīus ē vestīgiīs flūmen prōrūpit,
    • in lūcem mātūtīnam exsiliēns
    • flagrānsque velut stēlla crīnīta,
    • praeceps: sed Daemōn, sē dēflectēns,
    • terrestre per prātum digitō suō
    • dēnotāvit eī sēmitam flexuōsam,
    • dīxitque: "Hāc viā tū curritō!"
    • Ē russō lapicīdīnae[14] saxō
    • frustum diffrēgit manū,
    • dein prō capula tubulī[13] cōnfīnxit
    • simulācrīs figūrātum caelātumque.
    • Mox, fluviī ā margine sūmpta
    • prō scapō tubulī[13] longā harundine
    • foliīs fuscum virēscente,
    • capulam cortice implēvit
    • russae salicis comminūtō;
    • vīcīnōque īnspīrāvit nemorī,
    • rāmōs grandēs inter sē cōnfricāns,
    • dum flamma excitāta prōrumperet.
    • Tum ērēctus ipse in montibus
    • Daemōn Suprēmus,[12] gentibus significāns,
    • fūmum pācificum tubulō[13] exhālābat.
    • Per mātūtīnam āeris quiētem
    • lentē lentus surrēxit fūmus,
    • ūnum prīmō nigrēdinis fīlum,
    • tum dēnsior caerulēscēns[15] vapor,
    • mox niveus sē explicāns nimbus
    • silvestrium īnstar cacūminum
    • altius in hōrās exsurgēns,
    • dōnec attigit culmen caelī
    • cōnfractusque passim dispergēbātur.
    • Scīlicet ā valle Tawasenthae[8]
    • atque Wyomingae[16] ā valle prōrsum,
    • ā nemoribus Tuscalūsae,[17]
    • ā longinquīs montibus Saxōsīs,[18]
    • ā lacubus fluviīsque Septentriōnis,
    • cūnctae gentēs procul dispexēre
    • fūmī ascendentis signum
    • ē pācificō tubulō[13] exspīrātī.
    • "Propitius ecce fūmus!"
    • inquiunt populōrum vātēs.
    • "Hōc signō, tamquam virgula saligna,
    • quam manus innuentis vibrat,
    • ad concilium suum Daemōn Suprēmus[12]
    • gentēs convocat ac bellātōrēs."
    • Secundum fluviōs, per campōs herbidōs,
    • vēnēre gentium bellātōrēs,
    • Delawarī, Mohaucī, Coctāvī,
    • Camantiī, Sotsōnī, Nigripēdēs,
    • Paunaeī, Omahāvī, Mandānī,
    • Dacōtae, Hurōnēs, Ogibbawaiae[19]
    • pācificō tubulī[13] signō
    • omnēs in ūnum contractī
    • ad montēs campōrum herbōsōrum
    • russamque tubulōrum[13] lapicīdīnam.[14]
    • In prātō cōnstitēre bellātōrēs
    • cum tēlīs atque parātū bellicō,
    • pictī tamquam autumnī folia,
    • velut caelum mātūtīnum distīnctī,
    • inter sē ferōciter obtuentēs
    • torvā lūce ex oculīs indomitīs;
    • quippe in pectoribus condēbant inimīcitiās
    • dīrās, longinquās, avītās,
    • hērēditāriam ultiōnis sitim.
    • Sed Daemōn Suprēmus,[12] gentium parēns,
    • cum misericordiā eōs aspexit,
    • cum patris tenerā cāritāte;
    • ut quī īrās hōrum ac rixās
    • prō puerōrum iūrgiīs aestimābat
    • succēnsentium et ināniter pugnantium.
    • Itaque, dextrā dēsuper imminēns,
    • umbrā eiusdem subigēbat
    • obstinātam īrārum pervicāciam,
    • febrīculōsam sanguinis sitim;
    • et augustā maximāque vōce
    • īnstar sonitūs longinquōrum flūminum
    • in profundōs gurgitēs praecipitantium,
    • gravī monitū sīc eōs increpābat:
    • "Ō fīliī meī miserandī,
    • auscultāte vōcēs sapientiae.
    • Oboedīte ōrātiōnī monitōriae
    • ē labrīs Summī Daemonis[20]
    • vestrīque auctōris, Dominī vītae.
    • "Agrōs ego vōbīs vēnāticōs dedī,
    • rīvōs piscāriōs, ursōs, bonassōs,[5]
    • capream, tarandrum, ānserem, fibrum.
    • Palūdēs volucribus, piscibus amnēs
    • replēvī: et cūr nōn contentī estis?
    • Cūr homō hominem vēnātur?
    • Taedet mē vestrārum īrārum,
    • bellōrum caedisque reciprocae,
    • precisque ultrīcis et iūrgiī discordis.
    • At vōbīs ex cōnsēnsū erunt vīrēs;
    • sōlā ex discordiā est perīculum.
    • Ergō dehinc inter vōs pācā minor,[21]
    • et ūnā, tamquam frātrēs, dēgitōte.
    • "Vātem iūridicum ad vōs lēgābō,
    • arbitrum gentibus salūbrem,
    • quī reget vōs atque docēbit,
    • labōrābit ac perpetiētur vōbīscum.
    • Huius sī cōnsiliīs oboediētis,
    • plūrēs fīētis ac prōsperiōrēs:
    • sīn neglēxeritis eius monitīs,
    • ēvānēscentēs perībitis.
    • "Quārē hōc in flūmine immersī
    • abluite bellica pigmenta,
    • sanguinis maculās digitīs abstergite,
    • clāvās bellicās ac tēla sepelīte.
    • Hāc ex lapicīdīnā[14] ērutum saxum
    • in russōs pācis tubulōs[13] cōnfingite
    • dein harundinēs, quae iuxtā crēscunt,
    • clārissimīs decorāte pennīs,
    • et, concordem respīrantēs fūmum,
    • dehinc ut frātrēs dēgitōte."
    • Exinde bellātōrēs super humum
    • pallia prōiēcērunt et nebridās
    • cum tēlīs et parātū bellicō;
    • tum in flūmen dēcurrēns praecipitātī
    • abluēbant pigmenta bellica.
    • Superna clāra fluēbat aqua,
    • ut limpida ēmicuerat sub pedibus
    • Dominī vītae dēgredientis.
    • At īnferior nigrēscēbat unda,
    • pūniceīs maculīs discōlor,
    • quasi mixtō cruōre distīncta.
    • Ex amne ēgressī bellātōrēs,
    • bellicīs pigmentīs ablūtī,
    • clāvās bellicās sepelīvērunt
    • cum cēterīs tēlīs sub rīpās.
    • Tum Daemōn Suprēmus[12] benignē
    • arrīsit fīliīs impotentibus.
    • Atque illī obsequiō tacitō
    • ērutum ex lapicīdīnā[14] saxum
    • in levēs pācis tubulōs[13] cōnfingēbant;
    • et prōcērās fluviī harundinēs
    • clārissimīs decorābant pennīs
    • iamiam suam in domum profectūrī.
    • At Dominus vītae, ascendēns
    • per fissa nimbōrum aulaea
    • in apertās caelī iānuās,
    • hōrum ab oculīs ēvānuit,
    • fūmō involūtus pācificō.

Ventī Quattuor

Favōnius (Occidēns)

    • "Laudibus tollite Magicēium,"[22]
    • exclāmābant bellātōrēs ac senēs,
    • quandō domum pervēnit triumphāns
    • cum sacrō torque mūriceō[23]
    • ab Aquilōnum regiōnibus,
    • albī territōriō cunīculī.
    • Surripuerat ille mūriceum[23] hunc torquem
    • dē collō Rēgis ferārum,
    • ursī ingentis montānī,
    • quem omnēs populī formīdābant;
    • dum iacēbat pondere inhabilis
    • summīs in montibus dormītāns,
    • īnstar muscōsī saxī,
    • muscō cinereum maculātī.
    • Silenter ille obrēpsit belluae,
    • eō usque ut tantum nōn tāctus
    • rūfīs unguibus dēturbārētur;
    • dum gravī nārium spīritū
    • tepēbant manūs appropinquantis;
    • quoad prōtraheret mūriceum[23] torquem
    • super aurēs rotundās nōn audientis,
    • super oculōs exiguōs nōn videntis,
    • super rōstrum prōcērum nigrumque;
    • unde nārium calor anhēlāns
    • afflābat manibus Magicēiī.[22]
    • Tum bellicō cantū longum personāns
    • clāvam bellicam sublīme retortam
    • dēfert; et Rēgem ferārum
    • mediā in fronte dīrēctō
    • ipsōs inter oculōs percutit.
    • Scīlicet attonitus gravī ictū
    • surgēbat ursus ingēns montānus:
    • sed genubus subter trementibus
    • fēminae īnstar eiulābat,
    • vertīginōsus ac titubāns prōrsum,
    • mox natibus suppositīs īnsidēns.
    • At Magicēius,[22] pollēns vī validā,
    • cōram intrepidus astāns,
    • magnā dērīdēbat vōce,
    • tālia dēdignanter[24] ingerēns:
    • "Auscultā, Urse! Tū vērō praetimidus,
    • neque, quālem tē simulābās, bellātor es
    • tū, quī eiulās plōrāsque
    • fēminae īnstar miserābilis.
    • Urse! Tuus populus meusque (nōstī)
    • īnfēstō in bellō colluctāmur diū.
    • Iam, quia nostram vim sēnseris praevalidam,
    • sub latebrīs silvārum rēptās,
    • per montēs tē abscondis ignōbilem.
    • Mē sī tū in pugnā vīcissēs,
    • nūllum ego gemitum ēdidissem.
    • At tū, Ō Urse, assidēns plōrās,
    • flētūque dēdecorās gentem tuam,
    • pectus exsangue sēmianimum,
    • vetulā imbēcillā nōn fortius."
    • Dein iterum clāvam extulit,
    • atque iterum Rēgem ferārum
    • mediā in fronte percussit,
    • calvamque eī sīc cōnfrēgit,
    • ut glaciem piscātor hībernus.
    • Sīc occīsus est Rēx ferārum,
    • omnium gentium formīdō,
    • ursus ille ingēns montānus.
    • "Laudibus tollite Magicēium,"[22]
    • omnēs acclāmābant populī:
    • "Exinde ille erit prō Favōniō.
    • Usque dehinc Ventīs dominābitur;
    • nec iam appellābitur Magicēius,[22]
    • sed Favōnius posthāc vocābitur."
    • Sīc fuit Magicēiō[22] dēcrēta
    • patria potestās in ventōs caelī.
    • Favōnium ipsī sibi obtinuit,
    • cēterōs suīs līberīs assignāvit.
    • Mātūtīnō[25] dēdit Subsōlānum,
    • Aestīvō[25] Austrum dedit:
    • Aquilōnem ferum ac crūdēlem
    • trucī assignāvit Arcticō.[25]

Subsōlānus (Oriēns)

    • Iuvenis et pulcher erat Mātūtīnus,[25]
    • et dīlūculum sēcum dūcēbat.
    • Huiusce argenteae sagittae
    • fugābant cālīginem ā colle, ā valle.
    • Huic genae quoque pingēbantur
    • clārissimō Phoenīcum colōre:
    • eiusdem vōx discutiēbat somnum
    • vīcōque et cervīs et vēnātōribus.
    • Sōlitārius in caelō fuit Mātūtīnus.[25]
    • Quamquam avēs eī canēbant hilariter;
    • quamquam flōrēs eī prātēnsēs
    • odōribus replēbant āera;
    • quamquam nemora atque fluviī
    • adventū eius susurrābant plaudentēs;
    • tamen cor eī maestum fuit intus,
    • quod in caelō foret sōlitārius.
    • Sed māne quōdam ad terram obtuēns,
    • dum vīcus adhūc dormiēbat,
    • et nebula iacēbat super amne,
    • velut hominis mortuī lārva,
    • quae sub ortum lūcis ēvānēscit;
    • virginem aspexit in prātīs
    • gressū sōlivagō incēdentem,
    • quae propter prātēnsem amnem
    • īridēs colligēbat iuncōsque.
    • Māne cottīdiē in terram dēspicientī
    • usque prīma rēs illīc occursat
    • huius caeruleus oculōrum contuitus,
    • duplex inter iuncēta[26] lacus caeruleus.
    • Ergō sōlivagam amābat virginem,
    • quae advenientem sīc opperīrētur.
    • Etenim sōlitārius erat uterque,
    • haec in terrā, ille in caelō.
    • Iamque procābātur blandīmentīs,
    • lēnī rīsū aprīcō et alloquiī illecebrīs.
    • Suspīriīs permulcēbat et cantū,
    • dulcissimō inter rāmōs susurrō,
    • numerīs mollissimīs, odōribus suāvissimīs;
    • dum in suum gremium attractam
    • pūniceā suā pallā obvolveret
    • usque dum in stēllam mūtāret
    • in gremiō suō etiamnum tremēscentem.
    • Ergō sempiternum in caelīs
    • appārent ūnā incēdentēs
    • Mātūtīnus[25] ac Stēlla Mātūtīna.

Aquilō

    • At vērō atrōx ille Arcticus[25]
    • inter mōlēs glaciālēs habitābat,
    • inter nivēs ventō coacervātās
    • aeternās, ubi candidōs agrōs
    • Candidus obtinet Cunīculus.
    • Ille autumnālī manū
    • folia arborea pingēbat coccō,
    • russīs distinguēns ac luteīs maculīs.
    • Ille per silvam nivālēs floccōs,
    • crībrō suō dēcussōs, sībilantēs mittēbat.
    • Gelābat stāgna, lacūs, amnēs;
    • abigēbat in Austrālia mergum ac gāviam.[27]
    • Corvum ille marīnum ardeamque ad nīdōs
    • ē cārice atque algā cōnstrūctōs
    • in aestīvī rēgna dēpellēbat.
    • Quondam atrōx ille Arcticus,[25]
    • ē dēversōriō nivibus congestō
    • (domō ipsīus glaciālī) ēgressus,
    • crīnēs suōs pruīnā cōnspersōs
    • ātrī torrentis hībernī īnstar
    • dē cervīcibus prōmīsit,
    • dum ululāns ingruit in Austrīnā
    • gelātōs super lacūs et ruscēta[6] montium.
    • Illīc mediīs in harundinētīs
    • invēnit Colymbum[28] ūrīnātōrem,
    • piscēs fīlō connexōs pōne sē trahentem
    • gelātās super palūdēs clīvōsque hūmidōs;
    • hīs locīs etiamtum immorantem,
    • quamquam omnis huius populus iamdūdum
    • ad aestīvī regiōnem dēcesserat.
    • Tum vōciferātur atrōx Arcticus:[25]
    • "Quis hīc mē contumāciter spernit?
    • Quis hīc audet meīs rēgnīs immorārī,
    • niveus postquam ānser dēcēdit
    • atque ardea petit merīdiem?
    • Huius ego in casulam ingressus
    • exstinguam immorientem ignem."
    • Itaque noctū vēnit Arcticus,[25]
    • fremēns sine mōre, ad casulam;
    • et, nivium cumulīs circum cōnflātīs,
    • per tubum fūmārium clāmitat dēsuper.
    • Mox tībīcinēs casulae furibundus quassat,
    • vēlīs ōstiī plangēns.
    • Sed haec neque terrēbant Colymbum,[28]
    • neque omnīnō illī erant cūrae.
    • Etenim ignem alēbant satis
    • ingentēs stīpitēs quattuor
    • in singulōs mēnsēs hībernōs,
    • piscēsque eī cibum sufficiēbant.
    • Ibi assīdēbat ārdentī camīnō,
    • calōre fōtus, vēscēns, hilaris,
    • rīdēnsque cantābat, "Heus Arctice![25]
    • Tū mēcum pariter es tamen mortālis."
    • Mox ipse intrābat Arcticus:[25]
    • quem etsī Colymbus[28] ūrīnātor
    • adesse intellēxit frīgore,
    • glaciālem sentiēns hālitum;
    • tamen neque cantāre dēstitit,
    • neque ille rīdēre scīlicet.
    • Stīpitem dumtaxat paulum versāvit,
    • quō clārior ārdēret ignis,
    • scintillīs per tubum suum ērumpentibus.
    • Tum sūdor ā fronte Arcticī[25]
    • et ā cirrīs eius pruīnā cōnspersīs
    • crēber ac gravis dēstillābat,
    • in favīllā imprimēns notās;
    • sīcut dē prōtēctō casārum
    • vel dē rāmulīs cicūtae flaccentibus
    • cadit stīria vernō liquēscēns
    • cavatque nivēs aggerātās.
    • Sed tandem victus surrēxit,
    • impatiēns calōris rīsūsque,
    • nec sustinuit hilarem cantum;
    • sed praeceps per ōstium ruit,
    • inculcāns concrētum frīgus,
    • nivibusque novīs ac glaciē
    • lacūs cōnsolidat atque amnēs.
    • Tum Colymbum[28] illum ūrīnātōrem
    • ad nūdum luctāmen prōvocāvit
    • gelātīs in palūdibus et tesquīs[29] collium.
    • Ēgreditur Colymbus[28] ūrīnātor
    • ad nocturnam sub Aquilōne lūctam,
    • ut nūdus montānīs in palūdibus
    • luctārētur cum atrōce Arcticō;[25]
    • quoad hicce[30] anhēlantior prehendēbat,
    • gelū manuum dissolūtō,
    • titubābatque vertīgine correptus:
    • mox irritus, pulsus recessit
    • in candidās Aquilōnum ōrās
    • Candidō rēgnātās Cunīculō,
    • rīsuum procellās pōne sē audiēns,
    • quibus victor Colymbus[28] ille ūrīnātor
    • hilariter cantābat: "Heus mī Arctice![25]
    • Tū mēcum pariter es tamen mortālis."

Auster (Merīdiēs)

    • Cēterum Aestīvus,[25] pinguis sēgnisque,
    • longē ad merīdiem habitābat
    • inter sopōrās somniōsās aprīcitātēs
    • sub fervōre hōrārum sempiternō.
    • Silvestrēs hicce[30] avēs Boream versus,[31]
    • rubēculam[32] atque cyaneolam[33]
    • cum hirundine et ānsere ēmittēbat;
    • mox mēlōnēs ēdēbat cucumerēs et tabācum,[34]
    • et purpureōs ūvārum racēmōs.
    • Huius ē tubulō fūmus ascendēns
    • aestū vapōrōsō caelum miscēbat,
    • somniōsā mollitiē implēbat aurās,
    • aquās iubēbat perlūcēre molliter,
    • collēs salebrōsōs paulum levigāvit,
    • teneramque advēxit aestātem Austrīnam,
    • quō in mēnse clārissimē scintillant noctēs;
    • trīstī item in mēnse, quī accolīs Boreae
    • soleās nivāriās pedibus subligat.[35]
    • Aestīvum,[25] sine cūrā, sine vōtō,
    • semel umbra maligna perstrīnxit,
    • semel dolor pupugit in corde.
    • Ōlim, in Aquilōnēs prōspectāns,
    • procul in campīs herbōsīs
    • virginem astantem cōnspicātur;
    • virginem prōcēram gracilemque
    • immēnsō in prātō sōlitāriam,
    • virōre amictam clārissimō
    • crīnītamque velut solis radiīs.
    • Illam cottīdiē obtuēns
    • cottīdiānō suspīrābat cupīdine,
    • atque in diēs impotentius flagrantius
    • flāvicomam adamābat virginem.
    • Sed pinguior sēgnisque nimium
    • ad procandum nōn sē concitābat;
    • ut persequī atque ambīre fēminam
    • nimis socors atque ōtiōsus.
    • Itaque contuēbātur tantummodo
    • residēbat, suspīrābat, exoptābat
    • herbōsī campī nympham.
    • At, māne quōdam in Aquilōnēs contuēns,
    • flāvōs huius cincinnōs aspexit
    • mūtātōs atque albēdine obtēctōs,
    • quasi nivibus concrētōs candidissimīs.
    • "Ō mī frāter ē terrā Septentriōnālī,
    • Albī rēgnō Cunīculī,
    • tū puellam mihi surripuistī
    • manū hūc longinquā pertingēns:
    • tū fābulīs tuīs Septentriōnālibus
    • virginem meam conciliāstī."
    • Sīc aeger animī Aestīvus[25]
    • maerōre incendēbat aurās.
    • Iamque Auster per immēnsa prātōrum
    • ēvagābātur suspīriīs fervidus,
    • impotentibus Aestīvī[25] suspīriīs:
    • dōnec āēr tamquam nivibus efflōruit,
    • pappīs[36] carduōrum[37] lānūginōsus,[38]
    • virgōque illa iubare crīnīta
    • ē prātō ēvānuit prōrsus;
    • neque umquam postillā Aestīvus[25]
    • flāvicomam aspexit virginem.
    • Ō false speī Aestīve![25]
    • Nōn fēminam tū prōspexistī,
    • nōn virginem suspīriīs expetīstī;
    • sed per somniōsās calōrum hōrās
    • herbam adamāstī prātēnsem,
    • (Dentem Leōnis sāgae appellant)[39]
    • quam suspīriīs aegrīs ventōsīsque
    • tū vagās per aurās dissipāstī,
    • āh, false animī Aestīve![25]
    • Iam, quattuor distribūtīs ventīs,
    • fīliī tandem Magicēiī[22]
    • singulīs in caelī angulīs
    • sīc quisque cōnsistēbat.
    • Favōnium tantum obtinuit
    • ipse domī praevalidus Magicēius.[22]

Hiawāthae Pueritia

    • Ōlim vespertīnō crepusculō
    • in diēbus oblīviōne dēlētīs,
    • in saeculīs memoriā ēlāpsīs,
    • plēnā lūnā dēcidit Nocōmis,[40]
    • pulcherrima Nocōmis[40] dēcidit,
    • mātrōna, sed nōndum māter.
    • Illa cum ancillīs lūdēbat
    • oscillāns ē lābruscā pēnsilī,
    • quandō ipsīus aemula atque invida,
    • dolōre repulsae permōta,
    • pendulās abscidit resticulās,
    • rāmulōs lābruscae contortōs.
    • Illicō perterrita Nocōmis[40]
    • vespertīnō crepusculō dēcidit
    • in flōridum prātī gremium.
    • "Ēn! Stēlla cadit," inquiunt passim.
    • "Stēlla dē caelō cadit scīlicet."
    • Ibi, inter filicēs ac muscum
    • atque inter līlia prātēnsia,
    • per campōs immēnsum flōridōs
    • lūnā stēllīsque sublūstrēs
    • pulchra Nocōmis[40] fīliam ēdidit,
    • quam appellāvit Prīmigeniam,[41]
    • quod esset sibi prīmigena.
    • Haec prātēnsium līliōrum īnstar
    • prōcēra gracilisque adolēvit,
    • virgō lūnā candidior,
    • agminibus stēllārum splendidior.
    • Hanc saepius admonēbat Nocōmis[40]
    • iussō pertināciter iterātō:
    • "Cavētō tū ā Magicēiō;[22]
    • ā Favōniō tē abstinētō.
    • Illīus nē auscultātō vōcibus:
    • in prātō tē nē prōiicitō,
    • nēve inter līlia tē dēflectitō,
    • nē Favōnius adveniēns tibi noceat."
    • Neque illa hoc monitum relēgābat,
    • sed neglēxit dicta sapientiae.
    • Mox vesperī advēnit Favōnius,
    • levī gressū per prāta incēdēns.
    • Foliīs ac flōribus susurrābat
    • dēflectēbatque herbās ac fruticēs:
    • dein invēnit pulcherrimam Prīmigeniam[41]
    • illīc inter līlia iacentem.
    • Hanc dulcī ambiēbat alloquiō
    • et allicuit ad blandōs amplexūs,
    • dōnec ānxiō partū fīlium ēdidit,
    • amōris prōgeniem lūctuōsī.
    • Sīc nātus est Hiawātha meus,
    • Favōniī et Prīmigeniae[41] mīra subolēs.
    • Sed ā fallācī Favōniō dēstitūta,
    • Nocomidis[40] fīlia, alma Prīmigenia,[41]
    • crūdēlī succubuit mortī.
    • Diū ac vehementer Nocōmis[40]
    • fīliam ēreptam maesta dēflēbat.
    • "Ō utinam forem mortua!" mussitat.
    • "Tunc ibi forem ego tēcum,
    • ubi nīl est operis, nīl lacrimārum.
    • Mortua utinam forem!"
    • Iuxtā rīpās Aequoris Maximī,
    • lacūs lātissimē relūcentis,
    • Nocomidis[40] stābat tugurium,
    • Nocomidis[40] ē lūnā genitae.
    • Nigra surgit pōne silva,
    • ātrā contrīstāta pīnō
    • atque abiete nucāmentīs squāmeā.
    • Clāra iactātur in fronte unda
    • praeter rīpam Lacūs Maximī,
    • unda aprīca, lātē relūcēns.
    • Ibi Nocōmis,[40] vetula, rūgōsa,
    • īnfantem alēbat Hiawātham:
    • cūnīs movēbat in tiliāceīs[42]
    • muscō ac iuncīs molliter repostum,
    • nervīs tarandrōrum colligātum.
    • Vāgītum sēdāns morōsum, dīcēbat
    • "St! nē ursus tē nūdus arripiat."
    • Mox sōpiēbat tālī carmine:
    • "Ēia! Dormiās, mī noctuole![43]
    • Quis hic casulam nostram illūstrat?
    • Quisnam, oculō lātō effulgēns?
    • Ēia! Dormiās, mī noctuole!"[43]
    • Multa mox docuit illum Nocōmis[40]
    • dē stēllīs, quotquot fulgent in aethere;
    • comētam cum igneīs crīnibus ostendit
    • et dīram daemonum chorēam,
    • quī cristīs ac clāvīs bellantēs
    • gelidīs Brūmae noctibus
    • procul inter Boreālia lūcent.
    • Item lacteum in caelō līmitem,
    • trāmitem mānium lātissimum,
    • dīrēctō trāmeantem caelōs
    • refertumque mortuōrum lārvīs.
    • Iuxtā ōstium aestīvō vespere
    • casulae assīdēbat parvus Hiawātha,
    • auscultāns pīnōrum susurrōs
    • lēnēsque undārum illīsūs,
    • sonōs canōrōs, mīrās vōcēs.
    • Minnewāwa, dīcēbant pīnī;
    • Maduayasca, respondēbant undae.
    • Dein per crepusculum flammeam muscam
    • volitantem aspiciēbat, cuius candēla
    • spīnēta dūmōsque illūstrābat.
    • Tum puerīlem cantābat naeniam,
    • quam alma Nocōmis[40] ipsa docuerat.
    • "Flammea musca, candida volitāns!
    • Mea fulgidula saltātrīcula,
    • sūrsum, deorsum, circum salisubsula![44]
    • Mihi praelūcē faculā nictāns,
    • antequam lectō membra repōnam,
    • antequam somnō claudam lūmina."
    • Lūnam item vidēbat lacū exsurgere,
    • ex aquīs rūgōsīs sē incurvāre,
    • maculīs umbrīsque variātam.
    • Tum susurrābat: "Quid hoc, Nocōmis?"[40]
    • Neque alma Nocōmis[40] nōn respondēbat:
    • "Vetula scīlicet in lūnā recubat."
    • Arcum pluvium quotiēs vidēret
    • lātē prōtentum lūcentemque in caelō,
    • susurrābat: "Quid autem hoc, Nocōmis?"[40]
    • Atque illa prōtinus tālia respondēbat:
    • "Illīc effulgent flōrēs renātī.
    • Quidquid est flōrum in silvā incultōrum,
    • quidquid līliōrum immēnsīs in prātīs;
    • postquam in tellūre ēmarcēscunt,
    • suō in Ēlysiō supernē flōrent."
    • Mēdiā porrō nocte sī noctuās audīret
    • in silvā ululantēs arrīdentēsve;
    • "Quidnam est hoc ?" territus quaerēbat;
    • tum alma Nocōmis[40] sīc explicābat:
    • "Noctuam tū audīs cum noctuolō[43]
    • patriā suā in linguā colloquentēs
    • sīve alloquiō sīve iūrgiīs."
    • Deinde parvus ille Hiawātha
    • āvium omnigenum sermōnem didicit,
    • hārumque et nōmina et artēs arcānās;
    • quō pactō aestāte nīdificārent,
    • ubinam hieme sē absconderent.
    • Hīsce quotiēs obviam fieret, colloquēbātur
    • Pullōsque Hiawāthae appellābat.
    • Ferārum mox itidem didicit sermōnem,
    • nōminaque eārum et artēs arcānās:
    • ut fibrī casulās contabulārent,
    • ubinam sciūrī glandēs conderent;
    • tum, quam vēlōx curreret tarandrus,
    • quārē metueret adeō cunīculus.
    • Hōsce, sī quandō forent obviī, compellābat,
    • indiditque nōmen, Frātrēs Hiawāthae.
    • Deinceps Iāgo,[45] summus iactātor,
    • mīrandārum nārrātor fābulārum,
    • peregrīnātor, loquāx nimium,
    • cēterum amīcus vetulae Nocomidis,[40]
    • arcum cōnfēcit Hiawāthae
    • ē rāmō fraxineō figūrātum,
    • cum sagittīs ē quernā virgā
    • silice praefīxīs, pōne pennātīs,
    • prōque nervō intendit pellem cervīnam;
    • atque ille Hiawāthae dīxit:
    • "In silvam abī, mī puer,
    • eō ubi cervī congregantur.
    • Grandem tū capream occīditō,
    • cornūtum nōbīs dāmam affertō."
    • Forās prōtenus in silvam
    • sōlivagus incessit Hiawātha
    • exsultanter, cum arcū et sagittīs;
    • circumque ac suprā avēs,
    • "Nē nōs tū feriās," canēbant.
    • Iterābat rubēcula,[32] cyaneola,[33]
    • "Nē nōs tū feriās, Hiawātha!"
    • Super quercum proximam iuxtā
    • exsiluit sciūrus ērēctā caudā,
    • sēque induēns exuēns frondibus
    • tussīvit, garrīvit ē quercū,
    • rīdēns; atque inter rīdendum,
    • "Nē mē feriās, Hiawātha!" inquit.
    • Iamque ē sēmitā cunīculus
    • in oblīquum prōsilit: ibi longē
    • nātibus īnsīdit ērēctus,
    • et metuēns et simul lūsūrus;
    • isque iuvenī inquit vēnātōrī:
    • "Nē mē tū feriās, Hiawātha!"
    • Istīs ille neque animum neque aurēs dedit,
    • ut quī dē cervīs tantum cōgitāret.
    • Hōrum observābat vestīgia,
    • quae ad amnem dēferēbant oculōs
    • ipsumque ad amnis vadum;
    • et tamquam somniāns prōcēdēbat.
    • Inter alnōrum dūmōs reconditus
    • cervōrum adventum opperiēbātur,
    • dōnec cornua duo sēnsit sublevārī,
    • duo oculōs ē dūmētō prōspicere,
    • duo nārēs ad ventum dīrigī:
    • mox dēsilit dāma in sēmitam,
    • umbrīs foliōrum distīnctam.
    • Sānē palpitābat cor vēnātōris,
    • velut supernē tremēbant circā
    • betullārum folia ac frondēs,
    • dum fera sēmitam dēcurrit.
    • At ūnō suffultus genū
    • Hiawātha ēmīsit sagittam.
    • Vix virgula dimovēbātur,
    • vix foliī excitābātur sonus,
    • tamen resilit dāma praevigil,[46]
    • coniūnctō pedum nīsū supplōdēns;
    • Ūnō pede sublātō auscultat,
    • dein prōsilit ut sagittae occursūrus.
    • Heu! Canōrā illā ac dīrā sagittā,
    • velut ā vespā strīdente, pungitur.
    • Illīc occubābat in silvā
    • citrā amnem circā vadum,
    • nec iam huius cor palpitat.
    • Atquī cor scīlicet Hiawāthae
    • gaudiō haurītur exsultante,
    • ut feram domum reportat,
    • Iāgōnis[45] atque cārae Nocomidis[40]
    • laude plausūque fruitūrus.
    • Ē pelle huius dāmae Nocōmis[40]
    • pallium fēcit Hiawāthae.
    • Ex carne dāmae Nocōmis[40]
    • epulum in honōrem eius fēcit.
    • In convīvium vēnit omnis vīcus,
    • cūnctīque collaudāvēre Hiawātham.
    • Ācrem animī sānē appellābant,
    • aequābantque mergō glaciālī.

Hiawāthae Peregrīnātiō Ad Occidentem

    • Iamque ex puerīs Hiawātha meus
    • in adolēscentem crēverat,
    • artibus vēnātōriīs perītum,
    • senum sapientiā īnstrūctum,
    • idōneum seu iuvenum lūdīs
    • seu sōlertiae ac labōribus virōrum.
    • Dē patre suō atque dē mātre
    • multa interrogābat Nocomida,[40]
    • rēsque arcānās didicit:
    • tum cor ūrēbātur intus
    • velut vīvīs prūnīs flagrāns.
    • Ergō dīxit vetulae Nocomidī:[40]
    • "Ego Magicēium adībō,
    • utque sē habeat, ēdiscam
    • illīc in Favōniī ōstiō,
    • ad portās occiduī sōlis."
    • Itaque casula ēgreditur Hiawātha,
    • itinerī et vēnandō parātus,
    • tunicā cervīnā indūtus, cum tībiālibus,
    • pennārum fistulīs ac mūrice opīmīs.
    • In capite pinnās gerit aquilārum,
    • in ventre balteum mūrice gemmātum,
    • in manū arcum fraxineum
    • cui nervus tarandrīnus[47] intenditur.
    • At in pharetrā quernae erant sagittae,
    • iaspare[48] praefīxae, pennīs ālātae,
    • sūmpsit porrō caestūs digitālēs
    • atque ocreās vī magicā imbūtās.
    • Admonēns dīxit vetula Nocōmis:[40]
    • "Hiawātha! Cavētō nē prōdeās
    • in longinquum Favōniī rēgnum.
    • Nē magicā tē arte necet."
    • Tamen Hiawātha intrepidus
    • muliebrī monitō nōn auscultat,
    • sed in silvam sē prōiicit,
    • gigantum incessū prōgrediēns.
    • Lūridum supernē caelum,
    • lūrida īnfrā terra vidēbātur,
    • āērque circā suffōcāre,
    • fūmō atque igne spissus
    • ut prātōrum ac nemorum incēnsōrum.
    • Etenim intus cor ūrēbātur,
    • velut vīvīs prūnīs flagrāns.
    • Itaque prōcessit ad Occidentem semper,
    • pernīcibus cervīs pōne relictīs,
    • relictō antelaphō[49] ac bonassō.[50]
    • Esconabiī[51] trāiēcit torrentem,
    • trāiēcit maximum Missisippium;[52]
    • mox montēs campōrum herbōsōrum,
    • Corvīnōsque[53] ac Vulpīnōs[53] praeteriit,
    • et pōne Nigripedum[54] sēdēs
    • in ipsīus Favōniī rēgnum
    • ad montēs Saxōsōs[18] pervēnit;
    • quōrum in cacūminibus procellōsīs
    • cōnsēderat vetus Magicēius
    • ventōrum caelestium rēgnātor.
    • Hiawātham aspectus patris
    • pavōre verēcundō commōvit.
    • Quippe crīnēs nūbivagī sine mōre
    • per āera circum iactābantur
    • contortō fulgōre diffluentēs;
    • candidī tamquam nivēs ventilātae,
    • fulgidī velut iubae comētārum.
    • At gaudiō ēlātus paternō
    • Magicēius Hiawātham intuētur,
    • cuius in vultū iuvenālī
    • ipse suam iuventam recognōvit,
    • et Prīmigenīae quasi ex sepulcrō
    • fōrmam cōnspicātur resurgere.
    • Quārē benignā patris sapientiā
    • venustam Hiawāthae prōcēritātem
    • admīrāns exsultānsque contemplātur.
    • "Exoptātus, Ō Hiawātha," inquit,
    • "in Favōniī rēgnum pervēnistī.
    • Tē exspectāvī diū.
    • Amābilis est iuventūs, sōlitāria senectūs,
    • ignea iuventūs, senectūs gelida.
    • Refers tū mihi diēs longinquōs
    • amōrēsque iuventae ac pulchram Prīmigenīam."
    • Multōs tum diēs colloquēbantur ūnā,
    • dē multīs rēbus interrogant, auscultant,
    • immorantēs, mūtuō respondentēs:
    • prīmō dē Hiawāthae frātribus,
    • dē Mātūtīnō Subsōlānī dominō,
    • dē Aestīvō Austrī rēctōre,
    • dē Arcticō Aquilōnibus potente:
    • tandem dē mātre Hiawāthae
    • Prīmigenīā, Tellūris stēllā,
    • dē partū flōridīs in prātīs,
    • dē morte eiusdem dēsōlātā,
    • quālia Nocōmis[40] prīdem memorāverat.
    • Tum Hiawātha incandēscēns ait,
    • "Tū, mī pater, Prīmigenīam necāstī;
    • vītam iuvenculam pulcherrimam ēripuistī;
    • cōnfrēgistī Līlium prātōrum,
    • tuīs sub pedibus obtrītum.
    • Meā mē mātre orbāstī;
    • illud tūte ipse es fassus."
    • At Magicēius, pollēns vī validā,
    • cānitiē iactātā per aurās,
    • dēflexit caput excruciātus,
    • nūtū oculōrum assentiēns.
    • Tum surgēns subitō refūgit
    • fīliī oculōs ēvāsūrus,
    • dē montibus sē praecipitāns
    • ad occidentem trīduum continuum
    • gressibus effūsē incompositīs.
    • Sed rūrsus Hiawātha persequitur
    • contendēns Favōniī in ōstium,
    • ad portās occiduī sōlis,
    • ad extrēmum tellūris cōnfīnium,
    • eō ubi in spatia inānia
    • dēmergitur sōl, ut phoenīx
    • noctifuga[55] in nīdō dēlitēscit
    • trīstibus obsessa palūdibus.
    • "Siste," tandem inquit Magicēius,
    • "Siste gressum, mī fīlī Hiawātha!
    • Nōndum hūc tē fāta ēvocant.
    • Domum ad tuam gentem redī;
    • ibi dēgitō, ibi labōrātō.
    • Tellūris pestēs exterminātō.
    • Piscāriās atque amnēs expūrgātō.
    • Occīditō belluās ac venēficōs,
    • sīcut ego Rēgem ferārum,
    • ursum montānum, interēmī.
    • Dēmum, cum tibi Mortīs oculī
    • per tenebrās horrendī affulgēbunt,
    • ego tēcum rēgnum commūnicābō.
    • Exinde tū Caurī accipiēs,
    • Ventī Penetrālis, regimen."
    • Ergō domum redit Hiawātha,
    • rūris prōspectū iam laetus,
    • caelīque aurīs perfruēns;
    • etenim īra discesserat acerba,
    • ā mente ultiōnis meditātiō,
    • ab animō febrīculōsus ārdor.
    • Sed gressum tardāvit semel,
    • semel tantummodo morātus est,
    • ut ā vetere sagittārum fabrō
    • mucrōnēs sagittāriōs coëmeret
    • mediā in regiōne Dacōtārum,[2]
    • ubi praecipitēs Minnehāhae[56]
    • per quercēta fulgent aquae
    • inque vallem rīdentēs dēsiliunt.
    • Ibi vetus sagittārum faber
    • ex arēnāceō saxō atque ex achātē,
    • ex silice atque iaspare[48] cōnfingēbat
    • mucrōnēs sagittārum acūtissimōs,
    • ēdūrōs, usque ad aciem polītōs,
    • impēnsō coëmendōs pretiō.
    • Apud eum habitābat fīlia
    • nigrīs oculīs decora,
    • ut ipsa Minnehāha[56] versātilis,
    • mōbilis inter umbram ac iubar,
    • vultū arrīdente seu adductō,
    • pedibus īnstar undārum rapidīs,
    • cincinnīs īnstar undārum fluentibus,
    • rīsū īnstar undārum canōrō.
    • Ergō ex aquīs eam nōmināverat,
    • ex aquīs illīs praecipitibus,
    • Minnehāham,[57] aquam rīdentem.
    • Num ergō propter mucrōnēs sagittārum
    • ex achātē, silice seu iaspare[48]
    • tunc in regiōnem Dacōtārum[2]
    • Hiawātha dēflexit iter?
    • An nōn ut puellam vidēret,
    • quotiēs vultus Aquae Rīdentis
    • vēlō casulae submōtō ēmergeret?
    • Utque audīret vestium sonum
    • pōne fluitāns vēlum lābentium,
    • ut inter rāmōs, pōne nemus, aquae
    • ēlūcent, strepitant dēsilientēs?
    • Quis dicat, iuvenum in corde,
    • quot igneae meditātiōnēs alantur?
    • Quis pulcherrima nārret somnia
    • Hiawāthae tunc cordī redundantia?
    • Cēterum suam ad casulam redux
    • cum vespere, Nocomidī[40] multa
    • dē patre Magicēiō ēnārrāvit
    • dēque illīus praecipite fugā;
    • sed nihil dē sagittīs illīs dīxit,
    • nihil dē Aquā Rīdente.

Zēa (Maizium)

    • Audiētis quālia Hiawātha
    • iēiūnus in silvīs exōrāverit;
    • nōn ut vēnārētur perītius
    • neque ut piscārētur prōsperius;
    • nōn ut in pugnā dēvinceret,
    • et inter bellātōrēs clārescēret;
    • sed ut populō prōdesset suō
    • cūnctāsque gentēs beāret.
    • Prīmum in iēiūnia casulam
    • mediā in silvā contexuit,
    • Lacūs Maximī[58] prope rīpam,
    • in iūcundō vēris mēnsē
    • novīs foliīs exūberante;
    • ubi, aurā dīvīnā afflātus,
    • per plūrimās vīsiōnum speciēs
    • septem iēiūnāvit diēs.
    • Prīmō iēiūniī diē
    • per foliōsa nemora vagābātur.
    • Dāmam ē dūmō vidēbat exsilīre,
    • cunīculum in antrō latēre.
    • Phāsiānī audīvit bombum,
    • glandēsque congerentem crepitantēs
    • sciūrum ērēctā caudā.
    • Itidem palumbem inter pīnōs
    • nīdificantem aspexit;
    • mox gregātim ānserēs niveōs
    • palūstria Boreae petentēs
    • cum vōcisque et ālārum clangōre.
    • "Ō Domine Vītae!" dubitanter inquit,
    • "Num nostra ex hīs pendet vīta?"
    • Alterō iēiūniī diē
    • praeter amnis marginem vagābātur.
    • In prātō incultō orȳzam videt,
    • ipsam incultam et parum cōpiōsam;
    • et multā speciē baccās plūrimās
    • myrtillī,[59] frāgī, seu grossulāriae;[60]
    • mox vītem ūviferam palmite pēnsilī
    • alneīs super rāmīs lātē profūsam,
    • unde et passim frāgrābant aurae.
    • "Domine vītae!" diffīdenter inquit;
    • "Numne ex hīs nostra pendet vīta?"
    • Tertiō iēiūniī diē
    • lacuī assidēns meditābātur
    • iuxtā aquās tranquillē limpidās.
    • Squalum exsultantem cōnspicātur
    • guttās spargentem velut gemmās mūriceās;
    • lūteamque percam, ut iubar sub aquā,
    • lupumque et harengam[61] et astacum.
    • "Domine vītae!" frāctō inquit animō;
    • "Anne ex hīs pendet vīta nostra?"
    • Quārtō iēiūniī diē
    • dēbilitātus iacēbat in casulā,
    • ā cubīlī ē foliīs ac frondibus
    • prōspectāns palpebrīs torpidīs
    • in cōnfūsa ac nigrēscentia omnia
    • somniīs et vertīgine referta,
    • in aquās renīdentēs subter,
    • in sōlem splendidē dēlābentem.
    • Tandem viridī ac croceō vestītū
    • quendam sentit adolēscentem
    • per purpureum crepusculum appropinquāre,
    • per splendōrēs occiduī sōlis.
    • Frontī huius imminent cristae viridēs,
    • capillī mollissimī aurō relūcent.
    • In apertō ōstiō astāns
    • Hiawātham aspexit diū,
    • marcidī vultūs miserēns:
    • mox, molliter ut Auster quondam
    • per arborum cacūmina suspīrat,
    • tālī vōce, "Ō Hiawātha!" inquit,
    • "Ad caelum tuae pertingunt precēs,
    • quia neutiquam, ut cēterī, ōrās,
    • aut ut vēnēre perītius
    • aut ut piscēre prōsperius;
    • neque ut in pugnā dēvincās,
    • et inter bellātōrēs clārescās;
    • sed ut populō prōsīs tuō,
    • atque omnēs populōs beēs.
    • Ā Dominō Vītae dēscendēns,
    • hominī amīcus Zeānus,[62]
    • venī tē admonitūrus,
    • quōnam dēcertāns pactō
    • rogāta tū tua ēvincās.
    • Ē frondeō cubīlī īnsurgēns,
    • mēcum, Ō adolēscēns, luctāre!"
    • Hiawātha, famē languidus,
    • ē frondeō cubīlī assurgēns
    • in occiduī sōlis rubōrēs
    • prōdiit, cum Zeānō[62] luctātūrus.
    • Ipsō recreābātur contāctū,
    • ut novā replētus vītā;
    • iamque spēs et audentia et vigor
    • per pectus nervōsque subsultant.
    • Ibi sub rutilante vesperī
    • colluctābantur sine fīne:
    • sed quantō certant vehementius,
    • augētur vīs Hiawāthae,
    • dōnec ruunt circum tenebrae
    • atque ardea suīs ē latibulīs
    • inter palūdēs strepitāns
    • dolōrem ac famem profitētur.
    • Tunc Zeānus,[62] "Iam satis est,"
    • Hiawāthae arrīdēns inquit;
    • "Sed crās, sōle occidente,
    • iterum tē veniō probātum."
    • Hīs dictīs, illicō ēvānuit:
    • utrum, velut pluvia, absorptus,
    • anne, velut nebula, dispersus,
    • neque vīdit neque sciēbat Hiawātha.
    • Ēvānuisse modo illum sēnsit,
    • sēque dēsōlātum dēficere,
    • dum lacus patet subter nebulōsus,
    • et supernē natant astra.
    • Crās atque posterō diē
    • quandō sōl per caelum dēscendēns,
    • tamquam prūna rutila atque ārdēns
    • ē Nūminis Suprēmī focō,
    • in aquās occiduās dēgreditur;
    • venit Zeānus[62] in certāmen,
    • venit probātūrus Hiawātham,
    • adventū obscūrus, ignōtus,
    • ut rōs ex inānī appāret
    • et rūrsus in ināne redit,
    • tāctū tellūris concrēscēns,
    • sed in commeātū aciem effugiēns.
    • Ter sub rutilante vesperī
    • illīc colluctantur,
    • dum ruant circum tenebrae
    • atque ardea palūstribus ex latebrīs
    • dē famē querātur strīdēns:
    • id auscultāns Zeānus[62] substitit.
    • Prōcērus appāret fōrmōsusque
    • in viridī suō ac croceō vestītū,
    • sūdōre ex illō certāmine
    • tamquam rōris guttīs perfūsus,
    • dum cristae hūc illūc quassātae
    • anhēlituī ipsīus annuēbant.
    • Tum fātur: "Ō Hiawātha!
    • Fortiter mēcum certāstī,
    • triplicī colluctātus discrīmine.
    • Tibi ergō triumphum dabit
    • Dominus Vītae, quī nōs intuētur."
    • Super hīs, "Crās," inquit arrīdēns,
    • "ultimus erit certāminis diēs
    • et ultimus tibi iēiūniī.
    • Mē postquam tū dēvīceris,
    • effossum cubīle parātō,
    • ubi pluviae dēsuper ingruant,
    • ubi sub sōlis vultū tepēscam.
    • Hunc tū vestītum viridem croceum,
    • cristās hās trementēs, dēspoliātō:
    • humum mihi, dēfossō subter,
    • mollem, laxam, levem facitō.
    • Dormientem nē manus hominis,
    • nē vermis, nēve corvus, mē vexet,
    • nēve noxiae herbae strangulent.
    • Tū modo ipse obiēns cūstōdītō,
    • dōnec ēvigilābō ac vīvus resurgam,
    • exsiliamque in aprīcum iubar."
    • Tālia effātus discessit.
    • At per quiētem Hiawātha
    • caprimulgum vōciferārī audiēbat
    • casulae sōlitāriae īnsidentem,
    • torrentemque allābī iuxtā
    • garrientem nemorī cālīginōsō.
    • Suspīria sentiēbat frondium
    • aurā nocturnā submōtārum:
    • haud secus, quam quis dormiēns
    • murmura audit longinqua, susurrōs somniōrum.
    • Sīc tranquillē quiēscēbat Hiawātha.
    • Posterō autem diē Nocōmis,[40]
    • septimō illō iēiūniī diē,
    • cibum Hiawāthae advehēns
    • cum precibus ac flētū venit,
    • nē famē dēvincātur
    • et per iēiūnium pereat.
    • Atquī ille neque gustāvit neque tetigit
    • dīxit tantummodo, "Ō Nocōmis![40]
    • Opperītor occāsum sōlis,
    • dum tenebrae circum ruant,
    • quandō ē vastīs suīs palūdibus
    • strīdulā vōce ardeā
    • prōclāmābit fīnītam lūcem."
    • Domum Nocōmis[40] flēns redit,
    • Hiawāthae suō timēns,
    • nē nimiō iēiūniō ēmoriātur.
    • Ast ille, sessiōne dēfessus,
    • adventum Zeānī[62] exspectat,
    • dōnec umbrae, longiōribus līneīs
    • in orientem trāmeantēs,
    • agrōs saltūsque interstinguant.
    • Sōl tandem caelō dēcidit
    • occidentis flūctibus innatāns,
    • sīcut rubrum autumnī folium
    • dēciduum aquīs īnsīdit
    • gremiōque aequoris sorbētur.
    • Atque ecce! Adolēscēns Zeānus[62]
    • cum mollī crīne relūcente,
    • cum viridī ac croceō vestītū
    • et prōcērō cristārum splendōre,
    • stāns in ōstiō, annuit manū.
    • Tunc, ut quī dormiēns ambulat,
    • marcōre pallidus, sed intrepidus,
    • ē casulā exiit Hiawātha,
    • cum Zeānō[62] luctātūrus.
    • Mox rūra rotantur vertīgine,
    • permistīs caelō ac silvīs;
    • et fortī in pectore subsultat
    • cor illī, ut acipenser[63] vī multā
    • rētia ruptūrus prōsilit.
    • Tamquam annulus ignis rutilī,
    • circum flagrābant īnfima caelī
    • quasi centum ūnō in orbe sōlēs
    • illum luctātum contuērentur.
    • At repente sōlus Hiawātha
    • viridī in herbā astat relictus,
    • certāmine anhēlāns effrēnō;
    • cōramque exanimus iacet
    • passīs crīnibus adolēscēns,
    • cristā vestītūque discissō,
    • mortuus sub sōle occidentī.
    • Deinde, ut iusserat Zeānus,[62]
    • fossā Hiawātha cavātā
    • dēspoliāvit vestēs cristāsque,
    • corpusque commīsit humō
    • mollī ac laxae levīque.
    • At trīstibus ex palūdibus ardea
    • īnstrepēns profitētur angōrem.
    • Cārum ad domicilium Nocomidis[40]
    • tum dēmum redit Hiawātha
    • complētīs iēiūniī diēbus.
    • Sed neque locum illīus luctātiōnis
    • oblīvīscitur, neque illam fossam
    • ubi dormiēns iacet Zeānus[62]
    • sub pluviā seu aprīcīs sōlibus,
    • cum vestibus ac cristā marcente.
    • Cottīdiē cūstōdiēbat Hiawātha,
    • nigram suprā humum molliēns.
    • Īnsectās noxiāsque herbās
    • expūrgat, īnfēstōque strepitū
    • rēgem corvōrum abigit.
    • Et tandem plūmula virēns
    • ē terrā lentē submittitur;
    • mox altera atque altera prōvenit:
    • dēnique ante fīnītam aestātem
    • ibi pulcherrima cōnstitit
    • Zēae Indicānae[64] seges,
    • mollī vestītū relūcēns,
    • prōcērīs aureīs cincinnīs.
    • Tunc aestū abreptus gaudiī
    • magnā vōce inclāmat Hiawātha:
    • "Ecce hūc redux Zeānus![62]
    • Ēn seges hominī amīca!"

Fragmentum ē Sēriōre Capite

    • Ergō canendum nostrō in carmine
    • dē postera annōrum fēlīcitātē
    • per agrōs Ogibbawāiārum[1]
    • amoenōs illōs ac pācātōs.
    • Dēfossā secūrī cruentā,
    • dēfossā bellātōris clāvā,
    • cum cēterīs bellī tēlīs,
    • obsolēverat cantus proeliōrum
    • pacātōs inter populōs.
    • Vēnātōrēs metū immūnēs
    • hūc illūc ēvagābantur.
    • Contextīs betulleīs[65] cymbīs
    • piscābantur in lacū vel in amnibus.
    • Cervum sagittā, fibrum pedicā
    • captābant: mox, virīs absentibus,
    • tūtā fēminae domī operā
    • acernum cōgēbant saccharum,
    • orȳzam ē prātīs colligēbant,
    • pellēsque cervīnās ac fibrīnās
    • depsēbant patrium ad mōrem.
    • Beātīs circumcircā vīcīs
    • cōnstitērunt segetēs ex zēā,
    • ubi viridis lūcēbat Zeānus[62]
    • cristīs annuēns aureīs
    • cum aprīcīs mollibusque cirrīs,
    • cōpiā terram replēns.
    • Fēminae ipsae vernam sub hōram
    • agrōs fertilēs lātē serēbant
    • dēfossō subtus Zeānō.[62]
    • Fēminae item, cum vī autumnī
    • segetī flāvēscit foliōrum viror,
    • et grāna mollia succida
    • in flāvum mūricem dūrēscunt
    • mātūrās carpēbant aristās,
    • marcidās dēstringēbant glūmās,
    • ut quondam luctātōrem Zeānum[62]
    • dēspoliāvit Hiawātha,
    • quī prīmus Epulum fēcit Zeānī,[62]
    • atque omnī populō prōmulgāvit
    • novum Daemonis Suprēmī[66] dōnum.

Amīcī Hiawāthae

    • Duōs prae cēterīs amīcōs
    • Hiawātha ūnicē dīligēbat
    • intimā dēvīnctōs necessitūdine
    • (quibus, sīve gaudēns sīve dolēns,
    • dexteram cordis porrigēbat);
    • Chibiabum,[67] mūsicae perītum,
    • atque hominum validissimum Quasindam.[68]
    • Aperta inter hōs trēs sēmita
    • numquam est sitū obsessa.
    • Ergō rērum malārum vulgātōrēs,
    • avēs fallāciam garrientēs,
    • auribus dēlāta haustūrīs
    • cārēbant, neque inter hōsce
    • simultātēs poterant serere.
    • Nam inter sē apertē colloquentēs
    • cōnsilia mūtuō reticēbant,
    • dum ponderant atque excōgitant
    • ut hūmānās prōsperent gentēs.
    • Cārissimus longē Hiawāthae
    • lēnis ille Chibiabus[67] fuit,
    • manū perītissimus mūsicae,
    • vōce cantāre suāvissimus.
    • Pulcher ille et perquam simplex,
    • fortis vir, fēmineā teneritāte,
    • flexilis īnstar salignae virgae,
    • ut cervus cornūtus ēminēns.
    • Ille quotiēs caneret, vīcus auscultābat,
    • omnibus congregātīs bellātōribus,
    • omnibus circumfluentibus fēminīs;
    • quibus excelsum nunc iniiciēbat animum,
    • nunc mollem misericordiam ciēbat.
    • Tībiās ē cavīs calamīs
    • tam canōrā lēnitāte fīnxit,
    • ut torrēns agrestī in dūmētō
    • sua cohibuerit murmura,
    • avēsque cantū dēstiterint,
    • et sciūrus caudā ērēctā
    • in quercū dēsīverit garrītum,
    • et cunīculus vōce dēlēnītus
    • natibus suppositīs īnsēderit.
    • Atquī torrēns, cursū flūminis
    • tardātō, "Chibiabe!"[67] inquit;
    • "Molliter ut vōx tua cantat,
    • sīc flūctūs meōs doceās sonāre."
    • Porrō fringilla cyaneola[33]
    • "Chibiabe!"[67] inquit invida;
    • "Cantūs sine mōre protervōs,
    • velut tuōs, effrēnēs mē doceās."
    • Quīn rubēcula,[32] plēna gaudiō,
    • "Melos, Ō Chibiabe!"[67] inquit,
    • "Dulce ac tenerum tū doceās mē,
    • velut tuum, abundāns laetitiā."
    • Mox, trīstī plōrāns singultū,
    • caprimulgus, "Chibiabe!"[67] inquit,
    • "Lūctuōsōs mē doceās sonōs,
    • acerbōs, īnstar tuōrum."
    • Nam quidquid sonat Nātūra,
    • ex huius linguā sonābat suāvius;
    • et quidquid cor hominum ēmollit,
    • teneriōribus ēloquēbātur numerīs.
    • Quippe canēbat dē pāce ac lībertāte,
    • dē venustāte, suspīriīsque amōris,
    • dē morte, dēque vītā in īnsulīs
    • illīs beātōrum immortālī,
    • in Rēgnī terrā Futūrī.[69]
    • Cārissimus sānē Hiawāthae
    • fuit ille lēnis Chibiabus,[67]
    • omnium perītissimus mūsicae,
    • omnium cantāre dulcissimus.
    • Hunc propter lēnitātem dīligēbat
    • et propter carmen effascināns.
    • At cārus fuit item Hiawāthae
    • mortālium validissimus Quasinda,[68]
    • vī corporis longē cēterōrum
    • vīrēs hominum exsuperāns.
    • Hunc ipsās ob vīrēs dīligēbat,
    • quippe merae bonitātī addictās.
    • Quī quidem arborēs portābat umerō,
    • cedrōs tamquam lanceās prōiiciēns:
    • rētia digitīs, ut strāmenta, rumpēbat,
    • et scopulōs ēruēbat ē sēdibus.
    • In dēcursū amnis rapidō Pautingis[70]
    • Fibrōrum Rēgem ut vīdit luctantem,
    • īmōs in gurgitēs dēmersus ipse
    • fibrum retulit undīs suffōcātum.
    • Tāle fuit, ut memorāvī,
    • pār amīcōrum Hiawāthae.
    • Diū concordēs dēgērunt
    • corde apertō colloquentēs,
    • dum inter sē multa excōgitant,
    • ut hūmānās prōsperent gentēs.

Hiawāthae Cymba

    • Betullae dīxit Hiawātha,
    • "Gilvam dā mihi corticem tū,
    • quae amnem iuxtā rapidum in valle
    • excelsa et prōcēra crēscis!
    • Cymbam volō levem contexere,
    • nāvigium cursū celere,
    • quod summō amnī innatet
    • velut Autumnī folium,
    • velut lūteum aquātile līlium.
    • Quārē, Ō Betulla! pallam tuam
    • albae cutis involūcrum, exue;
    • nam adest, ecce! aestās;
    • sōl in caelō calēscit,
    • neque iam tegumentō est opus."
    • Tālia magnā vōce Hiawātha
    • solum per saltum īnsonuit
    • rapidē dēlābentī Taquamenāviō,[71]
    • dum avēs supernē hilariter
    • mēnse flōriferō cantillābant;
    • et caelōrum lūmen maximum
    • sōl experrēctus somnō,
    • exsiliēns clāmābat, "Ecce mē!"
    • At arbor in aurā mātūtīnā
    • cūnctōs per rāmōs agitāta
    • cum suspīriō dīxit patiēns,
    • "Ergō capiās tū pallam meam."
    • Tum cultrō amputāvit corticem
    • īnfimīs sub rāmīs suprā,
    • summīs super rādīcibus īnfrā,
    • dōnec exsūdāret succus.
    • Mox truncum dēsuper ad īmum
    • dissecuit plānē corticem,
    • quam, ligneō sublevātam cuneō,
    • integram truncō dētrāxit.
    • "Rāmōrum, Cedre! tuōrum aliquot
    • validōrum dā mihi, ac flexilium,
    • quī cymbam mihi cōnstabiliant,
    • addantque īnfrā firmitātem."
    • Cedrum pertentāvit summam
    • horror atque eiulāns querellā,
    • quasi contumāciam mussitāns.
    • Tamen dēflexa susurrāvit,
    • "Rāmōs meōs, sī vīs, capiās."
    • Iam cedrinōs rāmōs succīdit
    • atque in compāginem fabricātur
    • īnstar parium compositōrum arcuum.
    • "Ē contortīs tuīs rādīcibus,
    • Ō Larix! dā mihi aliquot,
    • quae cymbae bene colligent
    • ōrās, nē madefiam,
    • irrumpente undā fluviī."
    • Tum cūnctās per fibrās larix
    • aurā mātūtīnā inhorrēscēns,
    • cirrīs suīs fronte eius tāctā
    • longum suspīrāvit maerēns:
    • "Ergō cūnctās, Hiawātha, capiās."
    • Ille tenācēs laricis fibrās
    • vī multā ērutās ex humō
    • cum cortice ipsā cōnsuit,
    • cum compāgine astrictē colligat.
    • "Balsamum dā mihi," inquit,
    • "rēsīnamque tuam, Ō Abiēs!
    • quā sūtūrās arctē coniungam
    • fluviī undam exclūsūrās,
    • nē irrumpēns mē madefaciat."
    • Atque abiēs prōcēra et pullāta
    • per nigrantia sua vestīmenta suspīrāvit,
    • īnstarque litoris lapillīs plangentis
    • flētū lūctuōsō respondit:
    • "Ergō balsamum tū capiās meum."
    • Itaque balsamī cēpit lacrimās
    • et rēsīnam ex abiete multam,
    • quibus oblīta ūnaquaeque sūtūra
    • ac rīma exclūderet aquam.
    • "Spīnās mihi tuō ex corpore,
    • Ō Ērinācee," inquit, "dā cūnctās;
    • quibus collārem fabricer catellam
    • ac cingulum Venerī meae,
    • duāsque stēllās thōrāceās."[72]
    • Ex cavā arbore ērināceus
    • oculīs circumspectāns veternōsīs,
    • spīnās, sagittārum īnstar,
    • humī lūcentēs prōiēcit,
    • per implexam nārium barbam
    • inter sopōrēs murmurāns:
    • "Ergō capiās tū spīnās meās."
    • Ille ex humō collēctās spīnās
    • rādīcum ac baccārum succō
    • tīnxit in variōs colōrēs,
    • rubrum, caeruleum, croceum.
    • Hās cymbae interstīnxit,
    • lūcidum ventrī cingulum,
    • prōrae fulgentem torquem,
    • pār stēllārum prō mammīs micāns.
    • Sīc betullea[65] cymba in valle
    • propter amnem est contexta
    • ipsō in gremiō silvae.
    • Ergō vīta inerat silvestris,
    • horrenda sānē ac magica;
    • ē betullā sua levitās,
    • ē cedrō suum rōbur,
    • ē larice nervōrum lentitūdō.
    • Iamque innatābat amnī
    • velut autumnāle folium,
    • velut lūteum aquātile līlium.
    • Neque erant rēmī Hiawāthae,
    • neque rēmige omnīnō opus erat.
    • Nam ipsīus voluntāte cymba
    • et nūtū animī movēbātur
    • vēlōciter, lente, dextra, sinistra,
    • prōgrediēns, recēdēns, sē convertēns.
    • Tum amīcum illum validissimum
    • Quasindam[68] opitulātum accersit,
    • ut ex amne stīpitēs dēmersōs
    • et arēnāceōs pulvīnōs expūrget.
    • Quasinda[68] dīrēctē in amnem
    • dēmersus subter vagābātur
    • lūtrae seu fibrō compār:
    • vel, umerīs tantum exstāns,
    • ēruēbat rāmōs, stīpitēs,
    • manibus ēgerēbat arēnam,
    • pedibus ērādīcābat algam.
    • Sīc violentī Taquamenāviī[71]
    • praeter multiplicēs amfrāctūs
    • dēscendit Hiawātha meus,
    • gurgitēs ac vada praetervectus,
    • dum validus ille Quasinda[68]
    • gurgitēs praenatābat, astābatve in vadīs.
    • Sūrsum deorsum, amnem pervagantēs,
    • Hūc atque illūc, inter īnsulās,
    • obicibus alveum līberāvēre,
    • veteribus extractīs arboribus,
    • glāreā syrtium dissipātā,
    • dōnec tūtum foret ac certum iter,
    • viā populīs apertā fluviālī,
    • ē montānīs aquārum fontibus
    • ad flūmina Pautingis,[70]
    • ad Taquamenāviī[71] usque sinum.

Hiawāthae Piscātiō

    • Forās in aequor maximum,
    • lacum lātissimē relūcentem,
    • cum piscātōriā suā līneā
    • ē tortā cedrī cortice
    • sōlitārius exiit Hiawātha
    • cymbā laetus betulleā,[65]
    • rēgī piscium squalō[73] acipenserī[63]
    • īnsidiās hāmō factūrus.
    • Per clāritātem aquae perlūcidae
    • inter profunditātēs procul
    • piscēs cernēbat natantēs,
    • interque hōs lūteam percam
    • velutī iubar in gurgite;
    • et in altā subtus arēnā
    • astacum, īnstar arāneae
    • ipsō in fundō repentem.
    • Hiawāthae in puppī sedentis,
    • cum līneā ē cedrō piscāriā,
    • cristās aura mātūtīna
    • agitābat, ut cicūtārum rāmulōs.
    • Sciūrī, in prōrā cymbae
    • caudā ērēctā sedentis,
    • villum aura mātūtīna
    • agitābat, ut herbās campestrēs.
    • Atquī in albā fundī arēnā
    • iacēbat ingēns piscium Rēx
    • Squālus acipenserum[63] maximus,
    • branchiīs aquam respīrāns,
    • pinnīs ut vannō plangēns,
    • caudāque dētergēns glāream.
    • Gravī contēctus armātūrā
    • iacēbat, utrimque scūtātus,
    • osse mūnītus frontem plānō,
    • sed latera, dorsum, umerōs
    • spīnīs horrēns osseīs.
    • Pigmentīs autem bellicīs distinguitur,
    • trabeātus crocō, rubrō et caeruleō
    • mixtīs fuscī nigrīque maculīs.
    • Illīc in fundō iacēbat
    • pinnīs purpureīs lēniter plaudēns,
    • dum cymbā in betulleā[65]
    • suprā vehēbātur Hiawātha
    • cum piscāriā ē cedrō līneā.
    • "Ēscam cape meam, Ō squale![73]
    • in profunda clangit dēsuper Hiawātha.
    • "Aquīs ēgressus experīre,
    • uter sit nostrum validior."
    • Tum dēmissā sub aquās limpidās
    • cedrinīs corticibus ēscā,
    • respōnsum frūstrā exspectābat
    • diūque opertus, hostem sonitū
    • prōvocat etiam clāriōre.
    • Sed lentē verrēns, squalus[73] subter
    • quiēscit suspiciēns, auscultāns.
    • Tandem lupō[74] ait: "Heus tū!
    • Improbī illīus ēscam arripe,
    • līneamque praemorsam aufer."
    • At vērō Hiawātha, dēdignāns
    • quandō lupum[74] videt appropinquāre,
    • repudiat obiūrgāns hostem,
    • isque victus pudōre dēmergitur.
    • Orthagoriscō[75] dein molae[75] eadem
    • Imperat squalus;[73] sed itidem
    • quandō hīc, rē īnfectā, rediit,
    • tunc Rēx ipse piscium, commōtus
    • ex albā fundī arēnā,
    • īrācundō corporis gestū
    • penitus per nervōs quatitur.
    • Lāminās armātūrae clangit,
    • pigmentīs fulgidissimus bellicīs;
    • mox in aprīcum iubar
    • saltū subiicitur concitātissimō
    • et (posterōs sī oportet crēdere,
    • quae atavī trādidēre mīrācula)
    • faucibus absorbuit ingentibus
    • et cymbam et Hiawātham.
    • Atquī hic tenebrōsā in cavernā,
    • ut caudex nigrō in flūmine
    • caecus dēcurrente praecipitātur,
    • tamen vī validā connīsus
    • et manibus circumcircā palpāns,
    • cor squalī[73] strēnuus āvellit
    • atque is dēmortuus illicō
    • ad summās aquās submittitur,
    • ubi vix per faucēs maximās
    • et aura et lūx intrābat.
    • Iamque hilarī cum garrītū sciūrus
    • saltū prōiectus in ōstium
    • caudam ad aurās praepandit,
    • quō rēmige squalus[73] ingēns
    • in rīpam sēnsim dēvehitur
    • cum cymbā et cum Hiawāthā.
    • Tum grātus animī exclāmat Hiawātha:
    • "Sciūre! Amīce mī parve!
    • Operam nāvāstī fortissimam,
    • grātēs nōmenque meritus.
    • Ergō exinde tē sempiternō
    • puerī pandicaudam[76] vocitābunt."
    • Iam squalus[73] in rīpam illīsus
    • lapillōrum ciet strīdōrem,
    • atque extemplō Hiawātha exsilit.
    • Hic dum ad Nocomida[40] redit,
    • plūrima gāviārum nūbēs
    • dēscendit in squalī[73] cadāver.
    • Neque ille dēturbat gāviās,
    • volucrēs hominibus amīcās,
    • sed Nocomidī[40] benignus ait,
    • "Hārum satietātem opperīre,
    • ut, ventribus epulārum plēnīs,
    • ad palūstrium nīdōrum Penātēs
    • cum sōle occiduō āvolent.
    • Tunc, quidquid ollārum habēs aut ahēnōrum,
    • allātō, in ūsum[77] brūmae
    • sēbāceum[78] nōbīs unguen concoquitō."
    • Illa sōlis occāsum exspectat,
    • quoad sōl Noctis pallidus
    • aequorī lūna tranquillō
    • īnstāret, et saturēs gāviae
    • ex epulō strepitantēs surgerent.
    • Hae per ignēs caelī occiduōs
    • īnsulās ālīs longinquās
    • iunceōsque nīdōs petēbant.
    • Tum, dormiente etiam Hiawāthā,
    • Nocōmis[40] sub lūnā ēdūrābat
    • labōribus cōnsūmēns hōrās,
    • dōnec sōl ruber exsurgēns
    • argenteae lūnae succēderet.
    • Deinde ā iuncētīs īnsulāribus
    • famēlicae remeantēs gāviae
    • ēscam mātūtīnam reflāgitant.
    • Sīc trīduum ac trinoctium alternae
    • gāviaeque et vetula Nocōmis[40]
    • adipem praedae exuēbant,
    • dum undae costās permānārunt,
    • nec quidquam in arēnīs amplius
    • restitit praeter osseam compāginem.

Magī Caedēs

    • In lītoribus aequoris lātī,
    • lacūs immēnsum relūcentis,
    • astābat Nocōmis[40] vetula,
    • indice digitō super aquā
    • occidentem dēnotāns regiōnem
    • inter purpureās vesperis nūbēs.
    • Sōl rutilus dēlāpsū atrōcī
    • caelō inūrēbat sēmitam,
    • incendia pōne sē spargēns;
    • sīcut hostis, quī immēnsīs in prātīs
    • lentā recēdit fugā,
    • sua vestīgia incendit.
    • Mox, nocturnī īnstar sōlis,
    • lūna, plēnō ōre adversa,
    • ex īnsidiīs repente īnsurgēns,
    • in cruentā frātris orbitā
    • urget, vultū discōlor
    • ex igneō illīus fulgōre.
    • Tum vetula Nocōmis[40] ad occāsum
    • indice digitō dēnotāns,
    • tālia Hiawāthae ait:
    • "Illīc habitat magōrum maximus,
    • dīvitiārum ac mūricis daemōn,
    • margarīteā[79] pennā īnsignis;
    • cuius in stāgnō piceō
    • maximōs serpentēs igneōs
    • contortōs lūdentēsque videās,
    • cūstōdēs illīus tremendōs;
    • ast aqua stāgnī picea
    • longē lātēque ātra pertingit
    • ad purpureās usque nūbēs vesperis.
    • Taeterrimus ille magōrum omnium
    • ē palūdibus febrem albamque nebulam,
    • venēnātōs pestium vapōrēs,
    • cum morbō ac morte nōbīs immittit.
    • Ergō clāvam cape atque arcum
    • cum sagittīs iaspare[48] praefīxīs,
    • caestūsque, et betulleam[65] cymbam
    • sēbō squalī latera perūnctam,
    • ut per atrōrem[80] aquae piceae
    • vēlōciter praetervectus occīdās
    • magum hunc immisericordem,
    • et populum ē febre līberēs,
    • quam ē locīs ūlīginōsīs exhālat."
    • Illicō tunc Hiawātha meus
    • parātū sē bellicō īnstrūxit,
    • et betulleam[65] dēdūxit cymbam.
    • Huius latera manū palpāvit,
    • laetusque "Ō mea!" inquit,
    • "Ubī igneōs serpentēs vidēbis,
    • ubī piceum flūmen, prōsilitō."
    • Tum prōrsum exsilit cymba,
    • sublīmisque animī Hiawātha
    • trīstem sine mōre cantum bellī
    • clangit: sed vultur superne,
    • āles ille bellī maximus,
    • volucrium dominus pennātārum,
    • strīdēns caelum pervolat.
    • Serpentēs celerī cursū igneōs,
    • ingentī prōtentōs corpore
    • ipsum trāns aditum contortō,
    • commōtam per aquam splendentēs
    • cristīs ārdentibus sublātīs,
    • nebulamque vapōrōsam exaestuantēs,
    • accēdit Hiawātha; et intrepidus
    • arreptō arcū fraxineō
    • sagittās iaspare[48] praefīxās
    • inter serpentēs profūdit.
    • Quotiēs nervus īnsonuit arcuī,
    • totiēs acclāmat vōx bellī;
    • quotiēs strīdit ex arcū sagitta,
    • totiēs morte eiulat serpēns
    • dōnec omnēs nūper igneī
    • in cruentā aquā volūtantur
    • exanimēs; per quōs Hiawātha
    • collaudāns celerem cymbam
    • hortātur in piceum flūmen.
    • Prōram sēbō acipenseris[63]
    • ac latera probē perūnxit,
    • ut per atrōrēs[79] vēlōciter
    • praeterveherētur stāgnī piceī.
    • Tōtam per noctem nāvigābat
    • illa super aquā sēgnī,
    • sitū saeculōrum obductā,
    • iuncīs ātrā putrēscentibus,
    • gladiolīs ac foliīs līliāceīs
    • rancidā, stāgnante, inanimī,
    • horridā, trīstī; quam lūstrābat
    • pallidē coruscāns lūna
    • et fatua palūdis lūx,--
    • quālem lemurēs accendunt ignem
    • in nocturnīs fessī castrīs.
    • Lūna albicābat āēr,
    • umbrīs nigrābant aquae,
    • circumque culicēs īnfēstissimī
    • bellicō cantū cōnsonant;
    • et faculās suās muscae flammeae
    • agitant, errōris illicium
    • et rānārum caput turpissimum,
    • lūce sublūstre pallidā,
    • flāvīs eum contuēns oculīs
    • mox sē cum singultū dēmersit.
    • Extemplō mīlle sībilī
    • super palūstria ferēbantur
    • necnōn ardea in margine iunceō
    • hērōis adventum procul nūntiat.
    • Sīc ille ad Orientem prōcessit,
    • dōnec lūna in īnfimō caelō
    • vacuō torpuit lūmine;
    • sed sōl pōne calentissimus
    • umerōs incēdentis adūrēbat
    • et in clīvō ā fronte sublātō
    • appāret tugurium relūcēns
    • maximī magicae artificis.
    • Dein iterum cymbam hortātur,
    • quae, penitus nervīs commōta,
    • ūnō pervicāx saltū
    • līliōrum, īridum, iuncōrum
    • implexūs superāvit; et illicō
    • in rīpā ulterius siccā
    • astitit incolumis Hiawātha.
    • Prōtinus ā relūcente tuguriō
    • dēgreditur magus terribilis,
    • prōcērus, umerīs lātissimus,
    • niger, aspectū horrendus,
    • tōtus mūrice obtēctus,
    • margarīteā[79] fulgēns pennā,
    • et tēlīs īnstrūctus bellicīs;
    • pictus dīlūculī īnstar,
    • virgātus ostrō, caeruleō, crocō,
    • aquilārum cristātus pinnīs,
    • quae sūrsum extrōrsum[81] prōminent.
    • Tum maximum incipit proelium
    • omnium, quotquot Sōl aspexit
    • vel ālitēs bellicī opperītī sunt,
    • tōtum per aestīvum diem.
    • Lōrīcam namque magī mūriceam
    • nec tēla nec caestus nec clāva
    • valuit verberibus convincere:
    • dōnec Hiawātham frāctum animī
    • pīcus ex arbore monēbat,
    • ut magum in summō capite
    • inter cirrōs sagittā ferīret;
    • ibi tantum patēre vulnerī.
    • Trēs sagittae Hiawāthae restābant;
    • hās retinet, opportūnitātem exspectāns.
    • Tandem, dum hostis sē dēmittit,
    • saxum ēnorme iactūrus,
    • ipsumque nūdat occiput,
    • percutitur ā victōre Hiawāthā.
    • Iamque nihil ars magica valet,
    • nec margarīteae[79] splendor pennae;
    • sed igneōs Mortis oculōs
    • per tenebrīs obviam cognōscit,
    • caditque cōram inanimis,
    • ut in campō prōcumbit bonassus.[5]
    • Tum pīcum grātus Hiawātha,
    • inter rāmōs taetricae pīnī
    • īnsīdentem, ad sē vocat
    • et, tantam eius operam honōrāns,
    • cirrum cruentāvit plūmārum
    • parvī pīcī in vertice:
    • quem cirrum hicce[30] pūniceum
    • ad hunc usque diem gestat,
    • antīqua testantem merita.
    • At ē tuguriō Hiawātha
    • dīvitiās vīctī extulit
    • pellēs depstās multumque mūricem,
    • bonassī[5] fibrīque villōs,
    • mūrium silvestrium dīversārum
    • nigrās niveāsque villōsās pellēs;
    • balteōs, catellās, crumēnās ē mūrice,
    • gemmīs mūricēs īnsignēs pharetrās
    • sagittīs refertās, in spīculō argentātīs.
    • Dein domum nāvigāvit exsultāns
    • aquam per piceam, per anguium strāgem,
    • cum ēgregiīs pugnae tropaeīs,
    • cum clāmōre et cantū triumphī.
    • Illīc in lītore cōnsistēbant,
    • adventum hērōis opperientēs,
    • Nocōmis,[40] Chibiabus,[67] Quasinda,[68]
    • et vīcus saltātiōne fēstīvus.
    • Inde epulum fēcēre Hiawāthae,
    • quī magum occīdisset taeterrimum,
    • albae nebulae palūstris creātōrem,
    • auctōrem febris ac lēthī.
    • Sed Hiawātha tubulī suī scapum
    • pūniceīs plūmīs exinde ōrnābat,
    • merita illa picī commemorāns;
    • atque omnī populō dīvitiās magī
    • benignus virītim dīvīsit.

Hiawāthae Expedītiō Nūptiālis

    • "Ē populāribus tuīs spōnsam accipitō,"
    • Hiawātham monēbat vetula Nocōmis,[40]
    • "nēve ignōtam ex longinquō adscīscitō.
    • Quāle lare in domesticō est ignis,
    • tāle vīcīnī fīlia frūgī;
    • quāle lūx stēllārum aut lūnae,
    • tāle est pulcherrima exterārum."
    • Sed Hiawātha, variē distractus
    • spē, metū, tenerō cupīdine,
    • vigil somniābat dē Minnehāhā,[57]
    • Dacōtārum[2] virgine amābilī.
    • Itaque respondet: "Cāra Nocōmis![40]
    • Grātus sānē est ignis focī,
    • sed mihi iūcundior stēllārum,
    • iūcundior lūnae est lūx."
    • Ast illa: "Ā ferōcibus Dacōtīs[2]
    • inimīcitiae et bella minantur
    • veterum bellōrum patent vulnera,
    • crūdius fortasse exārsūra."
    • Ille rīdēns, "Idcircō," inquit,
    • "Dacōtārum[2] virginem prae cēterīs
    • ego mihi in connūbium petō;
    • ut, coalēscentibus populīs,
    • coalēscant utrōrumque vulnera."
    • Ergō dēcessit Hiawātha
    • in regiōnem Dacōtārum,[2]
    • pulchrārum fēminārum terram
    • per ruscēta[6] collium perque prāta,
    • per silvās interminātās,
    • per silentia dēsertōrum incēdēns,
    • longō labōre indēfessus,
    • corde gressus praevertente.
    • Tandem aquārum praecipitium
    • ā dēcurrente Minnehāhā[56]
    • dulcia tonitrua per silentium vocantia
    • pectus appropinquantis dēlēniunt.
    • Ille in margine silvae
    • inter umbrās rāmōsās ac iubar
    • gregēs dāmārum pāscentēs
    • nōn cōnspectus cōnspicit.
    • Tum arcum hortātus ac sagittam,
    • "Nē mē dēstitue! nē tē dēflecte!"
    • rubra per dāmae praecordia
    • tēlum trāmīsit argūtum;
    • et umerō praedae subiectō
    • festīnat iter dēstinātum.
    • In tuguriī ōstiō sedēbat
    • vetus ille sagittārum faber
    • in terrā Dacōtārum[2] mucrōnēs
    • ex iaspare[48] et achātē concinnāns;
    • fīlia autem sedēbat iuxtā
    • pulchra,--Minnehāha[57] amābilis,
    • compōnēns scirpeās storeāsque.
    • Ille dē praeteritīs rēbus,
    • haec dē futūrīs cōgitābat.
    • Ille dē prīscīs vēnātōribus,
    • quibus nēmō iam vīveret compār;
    • haec dē iuvene quōdam vēnātōre,
    • quī sagittās patris prīdem ēmerat
    • quem sānē pater laudāverat
    • ut fortem virum atque sagācem.
    • Numne iterum ā torrente Minnehāhā[56]
    • idem forte sagittās petet?
    • Tālia meditāns, vacuīs oculīs,
    • manūs intermīsit industriās.
    • Inter haec frondium agitātiō
    • et hominis gressus audītur:
    • mox genīs et fronte fervidā
    • dāmam in umerō portāns
    • prōdiit subitus Hiawātha.
    • Illum sevērā cum modestiā
    • vetus sagittārum faber
    • assurgēns salvēre iubet.
    • Sed Hiawātha dāmam ex umerō
    • ad virginis pedēs dēpōnit
    • quae lēnī vultū ac vōce
    • iterum iubet illum salvēre,
    • atque in tugurium invītat.
    • Amplum sānē erat tugurium,
    • cuius per altam iānuam
    • ērēctus intrāverit Hiawātha
    • sed cristae ex aquilīs inhibent.
    • Parietēs tuguriī, dē pelle cervīnā
    • corticibus mācerātā, albent nitidī;
    • eiusdem in aulaeīs dēpictī
    • fulgent Dī Dacōtārum.[2]
    • Sed Minnehāha,[57] prōmptō cibō,
    • aquam ē rīvulō attulit;
    • cibum fictilibus in ōllīs,
    • pōtum in ligneīs paterīs.
    • Hospitem patremque auscultat,
    • neque vōcem ex ōre rumpit.
    • Auscultat quidem ut in somniō,
    • dum plūrima nārrat hospes,
    • dē vetulā altrīce Nocomide,[40]
    • dē Chibiabō[67] vāte mūsicō,
    • dē Quasindā[68] hominum validissimō,
    • dēque laetitiā et opulentiā
    • in regiōne Ogibbawaiārum,[1]
    • iūcundā terrā ac pācātā.
    • "Post bella et multum sanguinem
    • inter vōs et nōs pāx cōnstat;"
    • inquit ille, tum lentius perōrāns,
    • "Quae pāx ut sit perpetua,
    • dā mihi, Ō pater, hanc virginem,
    • Minnehāham[57] Dacōtidum[82] pulcherrimam."
    • At vetus sagittārum faber
    • interpositō silentiō fūmat;
    • fīliam paternō cum amōre,
    • hospitem exsultanter contuētur.
    • Tandem sēriō vultū respondet
    • "Quidquid vult Minnehāha,[57] ego volō.
    • Tuum pectus sē explicet, Minnehāha!"[57]
    • Atquī amābilis Minnehāha[57]
    • amābilior tum aspectū astābat.
    • Neque lubēns, neque invīta, sed ērubēscēns,
    • lēniter Hiawāthae assīdit,
    • "Tēque," ait, "Ō marīte! sequar."
    • Sīc spōnsam ambīvit Hiawātha;
    • sīc Dacōtae[2] sagittārum fabrī
    • fīliam nactus est coniugem.
    • Hanc, manibus mūtuō iūnctīs,
    • ē tuguriō sēcum dūxit
    • per loca silvestria, prātēnsia,
    • senem linquēns sōlitārium
    • suī tuguriī in iānuā.
    • At praecipitēs[56] amnis aquae
    • ē longinquō alloquentēs
    • salvēre iubēbant Minnehāham.[57]
    • Senex ad labōrem rediēns
    • aprīcā in iānuā sedet,
    • sēcum murmurāns admīrānsque,
    • quod fīlia dīlēcta et pia
    • patrem senem opis indigentem
    • dēserit propter ignōtum iuvenem,
    • quī pennīs fulget, calamīs lūdit.
    • Hunc virgō sequitur pulcherrima,
    • hospitis grātiā[83] relinquēns omnia!
    • Cēterum dēcēdentibus iter
    • iūcundum, nec longum, vidēbātur,
    • per silvās immēnsum extentās,
    • per flōrida prāta, per montēs,
    • per fluviōs dēpressāsque convallēs.
    • Tardius incēdēbant; nam vīrēs
    • coniectābat ille Minnehāhae,[57]
    • quam suīs in brāchiīs portābat
    • trāns lātissimōrum amnium vim,
    • nec graviōrem aestimābat plūmā
    • vel suā verticis cristā.
    • Impedītam aperiēbat sēmitam,
    • noctūque sub rāmōrum fornice
    • cubīle ē cicūtīs cōnstruēbat,
    • ignī ē pīneīs nucāmentīs[84]
    • siccīs ante ōstium accēnsō.
    • Cum peragrantibus peragrābant aurae
    • in campōs prātēnsēs silvāsque.
    • Illōrum somnum stēllae
    • īnsomnēs noctū intuēbantur.
    • Ex quernīs īnsidiīs sciūrus
    • ācer amantēs aspexit,
    • necnōn cunīculus, dē sēmitā
    • cursū citātō ēlāpsus,
    • nātibus īnsidēns, amantēs
    • suō ex antrō observat.
    • Viātōribus dulcia avēs carmina
    • dē laetā tranquillitāte canēbant.
    • "Macte tuā fēlīcitāte, Hiawātha!"
    • inquit cyaneola,[33] "quod tālem habēs
    • tē amātūram coniugem."
    • "Macte tuā quoque fēlīcitāte,"
    • rubēcula[32] recantat, "Ō Minnehāha![57]
    • quod marītum habēs ēgregium."
    • Dē caelīs Sōl benignō
    • inter rāmōs vultū effulgēns,
    • "Ō meī," inquit, "līberī!
    • Amor est prō iubare, odia prō umbrīs.
    • Umbrās cum iubare miscet aetās.
    • Amōre tū regitō, Hiawātha!"
    • Lūna quoque caelō dēspiciēns
    • mysticō fātidica splendōre
    • frondeam permeat pergulam,
    • susurratque, "Ō līberī meī!
    • Diēs est impiger, nox quiēta;
    • vir imperiōsus, fēmina imbēcilla.
    • Ego sōlem, sōl mē sequitur,
    • mihi dīmidium imperiī concēdēns.
    • Tū patientiā regitō, Minnehāha!"[57]
    • Sīc domum remeant: tandem Hiawātha
    • ad vetulae Nocomidis[40] tugurium
    • dēdūcit ignem domesticum,
    • sīdeream lūnāremque lūcem,
    • aprīcum populō iubar,
    • Minnehāham[57] pulchritūdine ēgregiam
    • pulcherrimās inter Dacōtidās.[82]

Hiawāthae Nūptiae

    • Hiawāthae nūptiās Nocōmis
    • sūmptū effūsissimō apparābat,
    • missīs per pāgum lēgātīs,
    • quī, salignās ostentantēs virgās,
    • in convīvium cūnctōs vocārent.
    • Hī congregantur in nūptiās,
    • quidquid habent lautissimum, indūtī,
    • villōsās pallās, mūriceōs torquēs,
    • pigmentīs et pennīs splendidī,
    • gemmīs cirrīsque plūmeīs pulchrī.
    • Paterae Nocomidis ex ēdūrō lignō
    • albicant, cūrātissimē polītae;
    • cochleāria ē cornū bonasseō[85]
    • cūrātissimē polīta nigricant.
    • Prō dapibus erant squalus lupusque,
    • ā Nocomide captī et coctī;
    • tum carō siccāta, urōrum[86] medullae,
    • cervīnae clūnēs, gibberēs bonasseī,[85]
    • flāvae ex cultā zēā placentae,
    • alterae ex incultā orȳzā.
    • Sed cōmis Hiawātha, amābilis Minnehāha,
    • cūrātrīxque sēdula Nocōmis,
    • epulārum expertēs, ministrābant
    • silenter convīvīs suppeditantēs.
    • Mox ex crumēnā lutrīnā[87]
    • Nocōmis strēnua tubulōs
    • tabācō[34] opplēvit Austrīnō,
    • cum cortice russae salicis
    • foliīsque frāgrantibus immixtīs.
    • Tum ad convīvārum splendidissimum
    • conversa, "Ō Ventōse," ait, "bellissimē!
    • Saltātū nōs aliquō sōlemnī,
    • faustārum in grātiam nūptiārum,
    • exhilarā, quaesō, sī libet."
    • Ille, improbōrum bellissimus,
    • adolēscentium stultōrum solertissimus,
    • ioculāris hilaritātis scurra,
    • artifexque effrēnae protervitātis,
    • lūdōs callēbat umbrātilēs,
    • īdemque et aprīcōs et nivālēs;
    • sīve latrunculīs lūdendum foret vel discō,
    • sīve soleīs nivāriīs[88] saltandum.
    • Ā bellātōribus probrīs petītus,
    • ut imbellis, sēgnis, āleātor,
    • fēminārum sē arrīsū sōlābātur,
    • quae, quamvīs improbum, dīligēbant
    • stultōrum fōrmōsissimum Ventōsum,
    • quem vulgus appellābat Procellārium.[89]
    • Dāmeam[90] indūtus tunicam,
    • albam, mollem, mustēlīnā praetextam,
    • mūriceīs interfulgentibus gemmīs;
    • tībiālēs cervīnās gestābat,
    • hās quoque praetextās spoliīs
    • ex ērināceō albāque mustēlā;
    • dein ocreās item cervīnās,
    • crēbrīs spīnīs gemmīsque interstīnctās.
    • Plūmā olōrīnā cristātus caput,
    • ē calcibus vulpīnās caudās reflectēns,
    • flābellum penneum[91] alterā manū,
    • alterā tubulum tenēbat fūmārium.
    • Os nitidum līneīs pictus variīs,
    • flāvō, lūteō, caerulō, miniō,
    • cincinnōs fronte dēmittēbat
    • prōlixōs, oleō molliter nītentēs,
    • fēmineō mōre particulātim plexōs,
    • ex quibus frāgrantium dēpendent
    • cirrī herbārum variē nexī.
    • Tālis vir mediōs inter convīvās
    • assurgēns, dum resonat circum
    • tībia, tympanum, vōx cantātrīx,
    • pulchrō flexibilis corpore, prōtenus
    • mysticōs incohat saltātūs.
    • Prīmō astrictus, gravis, lentus,
    • fūrtīvō pardī gressū
    • per pīnōs exuit, induit,
    • umbrās cum iubare commūtāns.
    • Mox, mōtū facilis celeriōre
    • persultāns, supersultāns[92] convīvās,
    • vortice sē rotat agilī,
    • dum folia et pulvis et aura
    • in gȳrum rotantur simul.
    • Tum casulā āversus, dēsilit
    • in ōram Lacūs Maximī,[58]
    • et arēnās dēmenter iactātās
    • pedibus in āera subiicit,
    • dōnec ventō vorticōsō crībrātae
    • in grūmōs congererentur ingentēs,
    • quī, velut nivium tumulī,
    • lacustrem[93] opplērent marginem.
    • Tandem, labōre dēfessus,
    • ad convīvās redit exhilarātōs:
    • illīc sē placidē flābellō
    • ex meleagridum pennīs ventilat.
    • Tū vērō, (sī placet crēdere
    • quae trādidit vātēs Nawadāha)[4]
    • etiamnum in ōra lacūs
    • tumulōs arēnōsōs videās,
    • quōs in nūptiīs Hiawāthae
    • congessit vafer ille Ventōsus.
    • Posteā ex Chibiabō[67] mūsicō,
    • omnium cantātōrum dulcissimō
    • summōque amīcō Hiawāthae,
    • carmen petēbant tenerum,
    • iūcundum, fēstīvum carmen,
    • nūptiārum faustārum alloquium.
    • At lēnis dulcisque ipse,
    • Hiawātham et Minnehāham contuēns,
    • dulcī vōce tenerrimā
    • cantum profundit mollissimum,
    • effascināmentum[94] pectoris.
    • "Ō mea dīlēcta, expergīscere!
    • Flōs mihi silvestris, avis prātēnsis!
    • Quae, oculīs hinnuleum referentibus.
    • sī mē aspicis, prōtenus exhilaror,
    • ut rōre līlia prātēnsia.
    • Dulce tū mihi ex ōre hālās,
    • ut mātūtīnī frāgrant flōrēs;
    • ut in mēnse cadentium foliōrum
    • frāgrant iīdem vespertīnī.
    • Nōnne tuum ad occursum sanguis meus
    • ex corde penitus exsilit,
    • ut in mēnse clārissimārum noctium
    • exsultant sub lūcem aquae?
    • Expergīscere! Nam cor meum gestit
    • tuae vīcīniae cōnscium,
    • cantatque ut rāmī suspīrant
    • iūcundō in mēnse fragōrum.
    • Tibi sī quid displiceat, Ō dīlēcta,
    • tum meō assideat cordī maestitia,
    • ut lūcidus nigrat amnis
    • nūbium umbrīs offūsus.
    • Tū sī arrīsistī, Ō mea dīlēcta,
    • tum mihi clarēscit cor turbidum,
    • ut frīgidī vestīgia ventī
    • in amnibus relūcent sub sōle.
    • Nunc terra arrīdet et aquae
    • caelumque suprā serēnum
    • sed neque haec neque ego rīdeō,
    • nisi tē adesse sentiam.
    • Mē, mē, experrēcta aspice,
    • quae sanguis es cordis meī palpitantis;
    • dīlēcta, amāta, expergīscere!"
    • Fīnītō Chibiabī[67] carmine,
    • ad lāgonem convīvae convertēbantur,
    • quī cūnārum compāgēs Hiawāthae
    • ex dissectā tiliā cōnfictās
    • nervīs tarandrīnīs[47] cōnstrīnxit
    • quī arcūs sagittāsque fabricandī
    • artem posteā ēdocuit,
    • ut arcūs Hiawātha ex fraxinō,
    • sagittās ē quercū concinnāret.
    • Hunc, senem et summum iactātōrem,
    • ōre dēfōrmem, ōrant,
    • ut fābulam aliquam hilarem
    • in honōrem nūptiārum ēnārret.
    • Atque ille extemplō respondet,
    • "Mīrābilem auscultāte fābulam
    • dē Ossaeō atque eius uxōre,
    • fīliō Stēllae Vespertīnae."

Iāgōnis Fābula

    • Numne Sōl dēscendit in aequore?
    • Anne illud, quod natat volatque,
    • aquās et aera splendōre tinguēns,
    • Ruber est Olor, cruōre vītālī
    • purpurissāns[95] nūbēs et undās,
    • magicā vulnerātus sagittā?
    • Ēn, rēvērā Sōl dēscendēns
    • prōnus sē mergit in aequor.
    • Caelum purpurō distinguitur,
    • undae pūniceum fervent.
    • Immō! Illāc lābitur Olor sanguineus,
    • iamiam lacū immoritūrus.
    • Ālārum splendōre caelum occupat;
    • cruōre flūctūs īnficit.
    • Super hōc stēlla vespertīna
    • per liquidam purpuram tremēscit,
    • in fluctuante crepusculō suspēnsa;
    • nisi sī illud gemma est mūricea
    • in pallā Suprēmī Daemonis,[96]
    • quī per crepusculum exspatiāns
    • caelum ēmētītur tacitus.
    • Haec laetus vīdit Iāgō,
    • dīxitque: "Ēn sacrum sīdus!
    • Audīte fābulam mīrābilem
    • dē Sīderis Vespertīnī[97] fīliō."
    • "Ōlim, antīquīs in diēbus,
    • quōrum memoria nōbīs periit,
    • quandō caelum hominibus propius
    • dīque magis erant familiārēs;
    • in terrā Aquilōnis vēnātor dēgēbat,
    • decem pulchrārum adolēscentulārum pater,
    • prōcērārum, ut virgae sunt salignae:
    • hārum autem minima fuit Owiēnia,
    • indomita, praeceps, taciturna, fānātica,
    • omnium sorōrum longē pulcherrima.
    • Cēterae fortibus bellātōribus
    • nūpsēre superbīs: sed illa procōs
    • reppulit iuvenēs ac fōrmōsōs;
    • mox Ossaeō pauperī, dēfōrmī,
    • exāctō aetātis flōre, dēbilī,
    • sciūrī īnstar tussientī, nūpsit."
    • "Attamen Ossaeus, animō pulcher,
    • Vespertīnī fuit Sīderis[97] fīlius,
    • sīderis muliebris,[98] tenerī, ārdentis.
    • In fīliī sinū ignis paternus,
    • in animō pulchritūdō paterna fuit:
    • splendor illī sermōnis item ex Sīdere,
    • vītaeque mystērium arcānae.
    • Etenim Ossaeus ā magō mūtātus
    • āmīserat prīstinam fōrmōsitātem.
    • Multā ille dērīsiōne vexātur
    • ā glōribus[99] illārumque marītīs,
    • fōrmōsīs, pictīs, cristātīsque;
    • neque uxor quidem amantissima
    • ipsum propter amōrem cūrāsque
    • eōrumdem contumēliīs carēbat.
    • Tandem, quandō cūnctī in casulam
    • congregātī, tālia tractārent,
    • Ossaeus, corde permōtus,--
    • oculīs in Occidentem fīxīs,
    • ubi tremēscēbat vespertīnum sīdus,
    • tenerum sīdus muliebre,--
    • paternum agnōscit signum,
    • et intus murmurāns, ait:
    • 'Ō pater, meae uxōris miserēre!'
    • Tum susurrāns vōx audītur
    • ā sīdereā longinquitāte adveniēns,
    • ex inānī vastitāte profūsā
    • cum tenerā harmoniā[100] mollis:
    • 'Ossaee! Fīlī dīlēctissime!
    • Ēn, rumpō tibi magōrum vincula,
    • ut beātī sītis tūque et tua,
    • et dērīsōrēs poenās luant.'"
    • "Tum tremere[101] casula et quassārī,
    • sūrsum in aurās ēlāta[102]
    • ē tenebrīs arboreōrum cacūminum;
    • mox ventō citātissimō abripitur
    • sub rōscidā stēllārum lūce
    • sōlem versus longē occidentem,
    • sīderis vespertīnī domicilium:
    • atque omnia statim mūtantur.
    • Ossaeus, suā recuperātā speciē,
    • iuvenis et decōrus effulget.
    • Sed pulchrae sorōrēs marītīque
    • novēnī in novēnās volucrēs
    • variē colōrātās cōnfōrmātāsque
    • mūtātī--cantillābant, volitābant,
    • oblīquō subsultū,[103] superbō incessū,
    • plūmīs turgidī, improbē splendidī,
    • expānsīs caudīs, garrientēs, crocitantēs.
    • Sed Owiēnia incolumis retinēbat
    • ingenium, pulchritūdinem, iuventam:
    • vestēs dumtaxat dēvēnēre splendidiōrēs,
    • candidā ōrnātae mustēlīnā
    • et pennā relūcente argenteā.
    • Ipsum et tugurium est mūtātum:
    • nam prō ligneīs tēctī tībīcinibus
    • argenteae fulgēbant perticae;
    • prōque cortice tēctī, tēgula
    • lūcēbat velut squāmae scarabaeōrum.
    • Porrō vāsa lignea ac fictilia
    • in coccinum mūricem pretiōsum
    • argentumve in pūrum sunt mūtāta.
    • Sed casula, abrepta illō impetū,
    • per nūbēs vapōremque pellūcidum
    • vorticibus aurārum iactāta,
    • tandem inter caelestēs splendōrēs
    • sub vespertīnō sīdere quiēvit,
    • ut nix in nivem dēmittitur,
    • ut folium aquīs īnsīdit."
    • "Ibi pater Ossaeī lēnissimus,
    • crīnibus ēnitēns argenteīs,
    • vultū ille serēnus tenerō
    • fīlium complexus excipit.
    • Illīc per plūrimōs annōs
    • sub tranquillō eiusdem rēgnō
    • tranquillam dēgēbant aetātem
    • Ossaeus et Owiēnia cum volucribus
    • suīs affīnibus protervīs.
    • Atquī Ossaeō Owiēnia fidēlis
    • fīlium peperit dīlēctissimum,
    • quī fōrmā pulchritūdinem mātris,
    • ingeniō patrem referēbat.
    • Puer hic, arcū ac tēlīs
    • sagittāriam exercēns artem,
    • avem plūmīs fulgentem
    • crūdēlī sagittā vulnerāvit.
    • Sed ante pedēs eī dēcidit
    • neutiquam avis pennāta;
    • sed mortua iacuit adolēscentula
    • pulchrō sinū cruentāta.
    • Tum subitō novantur omnia.
    • Nam iuvenis ventīs raptātus,
    • dēvehitur Orientem versus,
    • ubi Lacus relūcet ingēns;
    • postque feruntur avēs illae
    • volitantēs, vī multā abreptae,
    • pennīs cadūcae lūcidīs,
    • ut picta Autumnī folia.
    • Dēnique ipsa cum Ossaeō casula
    • cumque Owiēniā pervēnit simul,
    • dōnec cūnctī īnsulam in viridem
    • grāmineam, mediīs in aquīs
    • Maximī nostrī Lacūs,[104] congregantur.
    • Ast avēs, iterum mūtātae,
    • fōrmam quidem recuperāvēre hūmānam,
    • statūrā hūmānā minōrēs;
    • quippe in Pygmaeōs vertuntur.
    • Illīc sub stēllā vespertīnā
    • amoenō aestātis crepusculō,
    • in salebrōsīs īnsulae scōpulīs
    • vel humilī in harēnā, chorēam
    • iūnctīs manibus exercent:
    • quōrum sub astrīs saltātiōnem
    • beātumque vōcis cantum
    • etiamnum audit piscātor
    • in serēnō aestīvī vesperis."
    • Fīnierat Iāgō: atque convīvae,
    • post plausum multōsque rīsūs,
    • modicō quiēvēre intervāllō.
    • Mox iterum cecinit Chibiabus
    • tenerī carmen dēsīderiī;
    • ut dulcī vōce maestāque
    • virgō dē suō amātōre
    • Algonquinō tenerum[105] plōret.
    • "Quandō dē amātō meō meditor,
    • sīc misera intus prōnūntiō
    • illum, dē quō cor meditātur,
    • corculum esse meum Algonquinum."
    • "Quā nōs hōrā, heu! discessimus,
    • catellam mihi ē mūrice niveam
    • prō pignore collō circumdēdit
    • corculum meum Algonquinum."
    • "Tēcum ībō tuam ad patriam:
    • susurrāvit corculum meum.
    • Longē longinqua est patria mea,
    • Respondī: Ō mī Algonquine!"
    • "In discessū quandō ego respexī,
    • ille item in mē respiciēbat,
    • prope arborem in aquā prōlāpsam
    • astāns, Ō meum corculum!"
    • "Itaque dē Algonquinō meō
    • cōgitāns, sīc intus prōnūntiō:
    • illum, quōcum cor commeditātur,
    • meum esse miserae corculum."
    • Sīc almī celebrābant convīvae
    • festīvās Hiawāthae nūptiās.
    • Tandem dīlāpsī relīquērunt
    • Hiawātham Minnehāhā contentum.

Mors Chibiabī

    • At Daemonēs[106] malōrum artificēs
    • Hiawāthae et Chibiabō[67] invidī,
    • ut mūtuam hōrum opem disturbārent,
    • exitiāle inter sē iūnxēre foedus.
    • Saepe monēbat Hiawātha sagāx:
    • "Ō frāter, nē mē relīqueris;
    • nē forte daemonēs malī
    • tē ex īnsidiīs excipiant."
    • Sed ille, iuvenīliter rīdēns,
    • nigerrimōs quassāvit crīnēs,
    • atque ait: "Nōlī timēre, mī frāter:
    • ad mē nihil malī pertingit."
    • Tandem, cum Lacum Maximum[58]
    • hiems glaciē obtēxerat,
    • floccīque nivālēs pervagī
    • inter marcidās quercūs sībilābant,
    • mox obumbrantēs pīnōrum rāmōs
    • in lātōs cōnsolidābant fornicēs
    • sub vastō terrārum silentiō;
    • tum Chibiabus, frāternī monitī
    • daemonumque malōrum sēcūrus,
    • cornūtōs vēnātum cervōs
    • per nivēs ēvagātur sōlitārius.
    • Cervōs citātō cursū
    • in Lacūs aequor ēlāpsōs
    • ille, suī impotēns, fānāticō
    • abreptus vēnandī impetū,
    • īnsequitur per ventum, per nebulam,
    • in glaciē subtus perfidā.
    • Sed īnfrā daemonēs malī
    • opperiēbantur īnsidiantēs,
    • et glaciē pedibus suffrāctā
    • corpus īnfēlīcis hausērunt
    • īmā in harēnā conditum:
    • sīc illum in lacūs gurgite
    • obruit Neptūnus[107] Dacōtēnsis.
    • At ē prōmontoriō Hiawātha
    • vōcem tam plēnam angōre
    • tamque terribilem profūdit,
    • ut bonassus[5] aurem admōverit,
    • ut lupī ē prātīs ululāverint,
    • et longinquus ēvigilāns tonitrus
    • lūctuōsā vōce responderit.
    • Tum ōre ātrātō, obvolūtō capite,
    • in tuguriō ad septimum nūndinum[108]
    • cōnsīdēbat semper lāmentāns:
    • "Dēcessit mūsicōrum suāvissimus,
    • ā nōbīs aeternum discessit:
    • sed ad summum harmoniae[100] magistrum
    • propius tandem aliquantō
    • migrāvit meus frāter, Chibiabus."
    • Igitur pīnī ē viridī nigricantēs
    • taetricīs plangēbantur flābellīs,
    • purpurea mōtantēs nucāmenta,
    • commūnī trīstitiā trīstēs,
    • querentēs tenerum ac flēbiliter.
    • Vēre adveniente, silva ūniversa
    • Chibiabum anquīsīvit nēquidquam.
    • Singultīvit rīvulus dēcurrēns,
    • suspīrāvit iuncus prātēnsis.
    • Ex arboreō cantillāns fastīgiō
    • usque plōrābat fringilla caerulea:
    • "Chibiabe! Ō Chibiabe!
    • Dēcessistī, cantātōrum dulcissime!"
    • Item ā tuguriō rubēcula[32]
    • carminī lūctuōsō assonuit:
    • "Chibiabe! Ō Chibiabe!
    • Dēcessistī, canendī perītissime!"
    • At noctū tōtam per silvam
    • querēns vagābātur caprimulgus
    • eadem iterāns lāmenta:
    • "Āh dulcissime! Dēcessistī,
    • suāvissime omnium cantātōrum."
    • Iam medicī, magī, haruspicēs,
    • vīsitātum Hiawātham vēnēre,
    • medicāta gestantēs marsūpia
    • ē fibrīnā, lyncēā, lutrīnā[87] pelle,
    • rādīcibus magicīs herbīsve
    • potentibusque medicīnīs referta.
    • In illīus sōlātium prōcēdentēs
    • maestō silenter agmine,
    • augurāle cōnstruunt iuxtā,
    • unde tympanīs et crepitāculīs strepentēs
    • carmina cantābant mystica,
    • nunc ūniversī, nunc singillātim,
    • circum Hiawātham saltantēs:
    • mox pōtiōnem porrigēbant magicam,
    • quae lūctum ex animō dēpelleret,
    • ex olentibus herbīs cōnfūsam.
    • Tum ille, retēctō capite,
    • pigmenta ōris lūctuōsa
    • abluit tacitus, invītus
    • iamque, velut experrēctus somniīs,
    • furōrem cordis dēpōnit.
    • Etenim, ut nūbēs ē caelō,
    • ut glaciēs ē fluviīs āverritur;
    • sīc aegritūdō illa effrēnīs
    • dēpulsa est pectore Hiawāthae.
    • Dein Chibiabum īnfrā aquās
    • ex harēnīs ēvocābant,
    • torrem igneum praetendentēs,
    • īnfernīs opem viātōribus,
    • nē noctū sōlitāriē
    • ad rēgna Futūrī[109] incēdentibus
    • castrēnsis dēficeret ignis.
    • Sīc tandem patriō ē vīcō
    • suōque ē domiciliō per silvam,
    • ut fūmus, ēvānuit Chibiabus,
    • sine mōtū rāmōrum praeteriēns;
    • neque grāminī aut foliīs in sēmitā
    • gressū excitāvit sonum.
    • Mox, tōtīus quatriduī itinere
    • in īnsulam beātōrum dēvectus
    • ad populārēs manēs pervēnit.
    • At Hiawātha, prōtenus ēgrediēns,
    • ad Orientem, ad Occidentem vagābātur,
    • multiplicēs docēns medicīnās
    • plūriumque venēnōrum remedia.
    • Sīc prīmum aegrīs mortālibus
    • prōmulgāta est ars sānandī,
    • sacrum medicīnae mystērium.

Mors Ventosi

    • Dē Ventōsō sollerte[110] nārrābam,
    • saltātūs āleaeque perītissimō,
    • quem vulgus appellābat Procellārium.[110]
    • Ille, āleā et lūdīs dīversīs
    • paterae aut scrīptae tabulae,
    • iuvenēs atque ipsōs senēs
    • tōtam per noctem dētinēbat;
    • dōnec, suō in lūdō sollers,
    • omnium opēs exquīsītissimās,--
    • depstās villōsāsque pellēs,
    • torquēs mūriceōs, cristās penneās,
    • crumēnās, tubulōs, tēla,--
    • bellātōribus atque industriīs dētracta[111]
    • sibi assūmpsit imbellis et iners.
    • Tum īnfit,--fīlium bellātōris
    • iuvenem ac validum dēnotāns:
    • "Prō iuvene hōc, sī libet, Ō pater,
    • quidquid omnium rērum habeō,
    • id ūnō tibi in lūdō perīclitor."[112]
    • Furōre lūdendī abreptus,
    • pater condiciōnem accipit,
    • sed iterum vincitur ā Ventōsō;
    • quī, prō servō iuvenem arripiēns,
    • umerōs eius plūrimīs onerat
    • rēnōnibus[113] et spoliīs pretiōsīs;
    • iubetque celeriter subsequī
    • domum sē iam tandem redeuntem.
    • Dēcesserat; et cēterī torpentēs,
    • nocte et īnfortūniō vīctī,
    • plūrēs per hōrās quiēvērunt.
    • Tandem, longō excussī somnō,
    • ācerrimē īnflammantur corde.
    • Mox ipse Hiawātha adveniēns
    • īrā acerbissimā movētur
    • et cūnctōrum concitat animōs.
    • Placet, fraudātōrem īnsequī,
    • inīqua dētrahere rapta,
    • atque ipsum male mulcāre:
    • igitur factō agmine excurrunt.
    • Perītī indāgandī vēnātōrēs
    • dēprehendunt Ventōsī sēmitam
    • per silvās atque in prōmontorium;
    • impressamque notant fōrmam,
    • ubi corpus in vaccīnia prōiēcerat.
    • Tandem ipsum longē aspiciunt,
    • necnōn aspiciuntur simul.
    • Ille, intelligēns īrārum,
    • quamquam insultanter[114] prōvocāns gestū,
    • tamen sē in cursum prōripit,
    • dēfessōs facile exsuperāns.
    • Per saxa, trāns rīvōs, per dūmēta,
    • capreolī īnstar persultābat,
    • dōnec in mediā silvā
    • ad tranquillum pervēnit amniculum,
    • suō super margine restāgnantem,
    • quippe aggere sustentātum fibrīnō.
    • Illīc arborēs genū tenus erant immersae;
    • illīc līlia fluitābant aquātilia,
    • iuncīque mōtābilēs susurrābant.
    • Super aggerem cautus trānsgrediēns,
    • vix tālis exstāns aquā,
    • duo oculōs cōnspicātur mīrantēs
    • ēmergentis fibrōrum Rēgis
    • aquā super argenteā nigrī.
    • Dein incipit: "Ō fiber amīce,
    • mē prō tuō cīve assūme,
    • ut in vestrīs requiēscam sēdibus."
    • Tum prōvidus respondet fiber:
    • "Līberae praesum rēx cīvitātī;
    • plēbs sī tē excipiet, cīvis ēsto,"
    • atque īmum ad fundum dēmergitur,
    • fuscīs implexum rāmālibus.
    • Ille spīritum paulisper recolligit
    • amoenīs sub arborum frondibus,
    • quae umbram ac iubar variābant,
    • frīgore aquae refōtus pedēs,
    • sēque inter fibrōs occultātūrus.
    • Mox redit rēx cum comitiīs
    • plēnīs; et, suffrāgia renūntiāns,
    • "Prīscō," inquit, "fibrōrum populō
    • placuit, ut nōbīscum sīs cīvis,
    • modo possīs domicilia intrāre."
    • Tum prōnus dēlābitur in aquam
    • prōcērō Ventōsus corpore,
    • et per urbem fibrīnam quaeritābat
    • sēdem tantae fōrmae idōneam.
    • Tandem multum diūque percontātus
    • nūllās ibi satis tūtās latebrās
    • contrā īram vēnātōrum sēnsit:
    • mox, aquā ēmersus, audit
    • appropinquantis sonitum agminis.
    • Quārē iterum cursū citātō
    • per caeruleam umbrārum mollitiem
    • inter pīnōs dēnsissimās illābitur,
    • quoad anhēlus pervēnit
    • lacum īnsulīs differtum;
    • ubi, folia per līliācea
    • perque cirrōs iuncōrum implexōs,
    • inter harundinēta īnsulārum
    • sē rēmigābant ānserēs niveī.
    • Illās in undās praecipitātus
    • natāvit Ventōsus in īnsulam,
    • obsecratque ānserēs niveōs,
    • ut ipse fīat cīvis ānserīnus,
    • ālīs ēnormibus nigricāns,
    • pectore mollis rotundātō,
    • rōstrātus tamquam duplice cochleārī,
    • plūmōsōque collō relūcēns.
    • Respondēbant:--sī vellet equitāre
    • in dorsō Rēgis ānserīnī,
    • id illī sē libenter permittere;
    • nihil amplius suam esse potestātem.
    • Tum multō clāmōre strīdentēs,
    • cum crēberrimō pennārum strepitū
    • ex harundinētīs coortī,
    • dērelīquēre suum supplicem
    • quī, gnārus adventāre Hiawātham,
    • inter īnsulās occultē natāns,
    • tandem rūrsus ad lītus pertigit.[115]
    • Illum Hiawātha cōnspicātur
    • in nūbe pulveris verticōsā
    • ipsās praeter harēnās prōcurrentem.
    • Sed quamvīs vēlōciter īnsequātur,
    • at Pictās Rūpēs cavernōsās,
    • lacūs rūrisque longē arbitrās,
    • tamen occupat trepidus perfuga:
    • ubi ā vetustō montium Daemone,
    • ōstium expandente saxōsum,
    • in spēluncās harēnāceās excipitur,
    • trīstī profundās cālīgine.
    • Mox extrīnsecus Hiawātha clāmitāns,
    • accessum frūstrā flāgitat,
    • comminuēns saxa caestibus:
    • nam expostulantī vetus Daemōn
    • nē Hiawāthae quidem respondet,
    • scopulīs occultus in silentibus.
    • Tum, manibus ad caelum sublātīs,
    • Procellam Hiawātha et Fulmen
    • ōrāvit, ut dēscenderent
    • profunditātēs saxētōrum diffissūra.
    • Venere cum nocte ac tenebrīs
    • ā longinquō Tonitrālī[116] iugō
    • super undās lacūs ingruentia.
    • Sed ille in cavernā pavidus
    • gressūs procellae sentiēbat
    • et rutilōs fulguris oculōs.
    • Tandem bellica suā clāvā Fulmen
    • prōminentēs scopulōs harēnāceōs,
    • postēs cavernārum, percussit
    • tonitrusque intrōrsum rudēbat,
    • "Ubinam est ille Ventōsus?"
    • Ēn! Corruerat caverna, et īnfrā
    • sub saxōsīs iacēbat mōlibus
    • ēmortuus pulcher ille Ventōsus.
    • Sīc fīnīta est huius hilaritās,
    • necnōn omnigenae improbitātēs;
    • sed apud vulgus nōmen remanet.
    • Quotiēs ventus hiemālis verticōsus
    • per tubōs camīnī sībilat,
    • aiunt: "Ēn, saltat Ventōsus."

Mors Quasindae

    • Quattuor in gente Ogibbawaiārum
    • virī addocēbant artēs.
    • Hiawātha regimen omnium docuit,
    • et Cereris Indicae[117] sēmentem
    • suā in tempestāte metendae;
    • cymbās levissimās contexere,
    • vēlīs tamquam animā ōrnātās;
    • amnium aperīre viam,
    • palūdēs siccāre noxiās,
    • et sēnsa animī arboreō in librō
    • seu coriō lignōve pingere,
    • et mēnsēs pernumerāre.
    • Ventōsus leviōrēs atque improbās
    • populum artēs ēdocuit.
    • Quasinda, quod animō Hiawātha
    • mōlīrētur, id vī perficiēbat.
    • Chibiabus exercēbat Mūsam
    • carmine, vōce ac tībiīs.
    • Sed Chibiabus, Hiawāthāe dīlēctissimus,
    • malitia daemonum perierat,
    • memorī lūgendus maestitiā.
    • Īnfortūnia turmātim veniunt.
    • Haud secus, quam in vastitāte campōrum
    • sī morbō aut vulneris vī
    • dēbilis prōcubuit bonassus;[5]
    • simul ūnus prōspiciēns vultur
    • ex sublīmī per aurās dēmittitur,--
    • statim alter, item alter porrō,
    • longinquō ex aethere contuitus,
    • dēvolantis praecipitem viam
    • agnōscit; mox subsequitur,
    • ē caecō profundō caelī
    • allābēns, prīmō ut macula,
    • dein āles, immō vulturius:
    • tandem, aliīs atque aliīs congregantibus,
    • obscūrātur pennīs diēs.
    • Neque mala singillātim veniunt:
    • sed, quasi clādēs observet clādem,
    • ūna sī in miserum dēscendit,
    • cēterae gregātim subsequuntur,
    • levis, ac mox atrōcior,
    • auctō in hōrās angōre,
    • dum tenebrīs cor obvolvātur.
    • Post exstīnctum Chibiabum, Pygmaeī
    • in vītam Quasindae coniūrant;
    • cui propter vīrēs praevalidās
    • invident ācerrimā malitiā,
    • quia ipsī pusillī sint atque invalidī.
    • Ergō cum divulīs[118] anniculōrum
    • bellicam societātem ineunt,
    • Quasindae mōlientēs necem
    • īnsidiīs suāque āstūtiā.
    • Ut in cymbā voluit betulleā
    • rīvum sub sōle dēscendere,
    • in rūpēs ēnīsī rubrās
    • loca obumbrāta occupārunt
    • sublīmēs in frondibus arborum,
    • quae dēsuper aquīs imminēbant:
    • ibi cum tēlīs exspectābant hostem.
    • Is, pōmerīdiānō tempore
    • aestīvō sēgnī suffōcante,
    • sub aprīcīs radiīs lassus
    • levissimō illābēbātur aequorī,
    • dēcursibus scintillantī īnsectārum,
    • āera mussātiōne implentium.
    • Iamque post fervōrēs sub umbrā
    • sopōre lēnī afficitur
    • mītiōre permulsus aurā,
    • et vim rēmōrum dēminuit.
    • Pygmaeī, gnārī Quasindam
    • in vertice modo capitis īnfirmum,
    • hanc partem nucāmentīs petunt,
    • suō tēlō ac clāvā bellicā.
    • Sīc pusillā pulsābant plāgā
    • alius atque alius validum virum,
    • quī, magis magisque languidus,
    • magis magisque somnīculōsus
    • sub cirrīs betullārum impendentibus,
    • lenī aquārum susurrō
    • ac cōnsonō īnsectārum murmure,
    • tēlīs Pygmaeōrum conturbātus,
    • capite omnī ac mente natat,
    • tamquam sī longinquī undās
    • ōceanī audiat tumultuantēs.
    • Mox rūra obscūrantur et rīpae,
    • manūsque in genua dēcidunt.
    • Tunc fortius atque ācrius tēlīs
    • petunt nūtantis verticem;
    • atque ecce, dēclīnāns oblīquē
    • ē cymbā, prōnus immergitur,
    • ut lūtra sē praecipitāns.--
    • Vacua secundum flūmen cymba
    • dēvehitur; mox inversā carīnā
    • in rīpā anniculī invenītur:
    • sed nēmō invēnit Quasindam.
    • Cēterum memoria virī praevalidī
    • inter suōs diū remanēbat:
    • et sī quandō hībernā in procellā
    • arborum audīrent fragōrem;
    • "Heus!" aiēbant, "Quasinda cum maxime
    • ligna prō fōmite diffindit."

Mors Minnehāhae

    • Bis fuerat Hiawātha orbātus,
    • ambōbus āmissīs sociīs
    • Chibiabō atque Quasindā.
    • Anne aliud quid restat maius,
    • quod cor Hiawāthae angat?
    • Trīstī super terrā Boreālī
    • suam vim Hiems exhālāns
    • lacuum amniumque aquīs
    • solidum permūtāvit saxum.
    • Nivēs ē crīnibus suīs quassāns
    • campōs perstrāvit albēdine
    • levī, aequābilī; quāle opus
    • creātrīcem manum dīvīnam mōnstrat.
    • Vastam per silvam strepitū plangentem
    • vēnātor nivāriīs[88] in soleīs prōdībat.
    • Fēminae aut zēam conterēbant
    • aut pellēs depsēbant dameās;[119]
    • iuvenēs pilā lūdentēs
    • in glaciē strepēbant, vel in campō
    • soleīs saltābant nivāriīs.[88]
    • Sed Hiawāthae spectra mortuōrum
    • terribilia animō obversantur.
    • Duās videt in obscūrō fōrmās
    • pallidās tenuēs trīstēs,
    • quae diū in casulā morantur,
    • tacitae plērumque atque immōtae.
    • Semel tantum rūpēre vōcem
    • cum monitū ac mītī sermōne,
    • intima pertentante praecordia;
    • Dein subita īnsequitur obscūritās.
    • Nihil ille plēnē dispexit,
    • sed vestium audīvit crepitum
    • sub vēlō tentōriī praetereuntium.
    • Nocturnum sēnsit frīgus,
    • dum sīdera perstrīnxēre oculōs;
    • et prōtenus abīsse comperit
    • nūntiōs illōs, manēs mortuōrum,
    • ad terram Futūrī[69] redūcēs.
    • Cēterum, prōh trīstis hiems,
    • diuturna, ēdūra, crūdēlis!
    • Spissior et semper spissior glaciēs,
    • altior et semper altior nix,
    • quae rūra, silvās, vīcōs obruit,
    • in tumulōs ingentēs ventilāta.
    • Vix ē sepultō tuguriō
    • vī multā sē extrīcābat vēnātor,
    • quī cum caestibus passim silvās
    • soleīs nivāriīs[88] pervagāns,
    • avēs ferāsque anquīrēbat frūstrā.
    • Sānē vestīgiīs pedum dēlētīs
    • pallidā in silvā dīrum albicante,
    • plūrimus vēnātor dēbilitātus
    • periit tunc famē ac frīgore.
    • Aegra fuit tellūs, āēr famēlicus;
    • ipsae in aethere scintillābant stēllae
    • velut lupōrum oculī famēlicōrum.
    • Tandem in Hiawāthae casulam
    • alterae duae intrāvēre umbrae
    • nōn invītātae, invīsae, squālidae,
    • oculīs cavīs ac trīstibus;
    • quae, audācter cōnsīdentēs,
    • in ōs Minnehāhae obtuēbantur.
    • Prior ait: "Ecce mē, Famem;"
    • Atque altera: "Ecce mē, Febrem."
    • Tum amābilis Minnehāha abhorrēns
    • in lectō cubābat tacita,
    • tremēns, gelāscēns flagrānsque,
    • tālī vīsō perterrita.
    • Sed circā atque undique audiuntur
    • vāgītūs, plānctūs plūrimārum:
    • nam puerī īnfantēsque perībant
    • febre ac famē dēvictī.
    • Nec potis erat Hiawātha dūrāre,
    • Minnehāham dēficientem vidēns:
    • sed villō obvolūtus cum tēlīs
    • iterum atque iterum in silvam
    • prōdiit, quamvīs dēspērāns,
    • nunc Daemonem[12] precibus Suprēmum,
    • nunc ipsam Minnehāham appellāns:
    • "Ō nē tū morere, Minnehāha!"
    • Sed nēmō vocantī respondet
    • praeter vōcem repercussam, Minnehāha!
    • Illās per silvās lātissimē vagātur,
    • per quās ōlim illā iūcundissimā
    • aeternae memoriae aestāte
    • uxōrem adolēscentulam domum
    • ē terrā Dacōtārum sēcum dūxit.
    • Tunc avēs in dūmētīs canēbant
    • rīvulīque micābant rīdentēs,
    • et mollēs frāgrābant aurae;
    • cum vōce intrepidā Minnehāha,
    • "Tē marītum sequar," dīxit.
    • Ast illa nunc in tuguriō
    • cum Nocomide, ab hospitibus
    • inamābilibus illīs observāta,
    • iacēbat amāta, iam moribunda.
    • "Audiō," inquit, "obstrepitantēs
    • Minnehāhae[56] praecipitēs aquās."
    • "Immō, pusilla!" respondet Nocōmis:
    • "Aura nocturna pīnōs agitat."
    • "Ēn!" inquit, "patrem aspiciō
    • suam ad iānuam sōlitārium
    • nostrā in regiōne Dacōtārum;
    • unde annuit ut ad sē veniam."
    • "Immō, pusilla!" respondet vetula:
    • "At fūmus tibi undāns annuit."
    • "Ēheu!" eiulat: "Mortis ego oculōs
    • inter tenebrās igneōs videō.
    • Digitōs huius sentiō glaciālēs,
    • quī mē per cālīginem prēnsant.
    • Ēheu, vae tibi, Hiawātha!"
    • Atque ille, quamvīs procul, sēnsit
    • sē ā Minnehāhā vocārī;
    • reditque properē onustus lignīs,
    • tantummodo ut aspiciat suam amātam
    • cōram sē frīgidā in morte prōiectam
    • ācrēs inter plānctūs Nocomidis.
    • Nē tū mē interrogā quantōs gemitūs,
    • quantum angōrem astra audīverint;
    • quot diēs cōnsūmserit tacitus aut lūgēns.
    • Vērum intimā in silvā nivibus ēgestīs,
    • in fossā sub cicūtīs cavātā,
    • splendidīs amictam vestīmentīs,--
    • villō mustēlīnō obtēctam,
    • item nivibus, mustēlā candidiōribus,--
    • Minnehāham sepelīvēre Dacōtida.[82]
    • Quattuor noctibus quaternōs ignēs
    • accendēbant ē cicūtīs trīstibus,
    • animae peregrīnantī sōlātium.
    • Hiawātha autem īnsomnis assurgēns
    • ignem illum assiduē observābat,
    • nē ad īnsulās beātās proficīscentem
    • tenebrae Minnehāham obvolverent.
    • "Valeās!" inquit, "Ō Minnehāha!
    • Tēcum meum est cor sepultum.
    • Nē reditō ad labōrēs et aerumnās,
    • ubi Famēs et Febris angat.
    • Et ego mox, opere fīnītō,
    • tua vestīgia subsequar
    • eāsdem ad īnsulās beātōrum
    • in Rēgnī terrā Futūrī."[69]

Discessus Hiawāthae

    • In casulā propter amnem gelātum
    • sedēbat senex maestus sōlitārius,
    • nivibus capillōrum cānus,
    • contremīscēns sēgnem ad focum,
    • lacerō obvolūtus palliō.
    • Nihil hicce[30] praeter ventōsam procellam
    • in silvā perstrepentem audiēbat:
    • nihil cernēbat praeter nivēs
    • sībilantēs et ventō contortās.
    • Sōpītīs favīllārum flammīs,
    • per apertum ōstium intrāvit
    • adolēscēns gressū levī,
    • cuius in genīs rubēbat sanguis
    • iuventae, mollēsque oculī
    • ut verna lūcēbant sīdera.
    • Frōns vittīs herbārum frāgrantium,
    • tamquam corōnā vel cristā, redimītur;
    • labra pulcritūdine renīdent,
    • unde tōta aprīcātur casula.
    • Manus gemmās ac flōsculōs gestat,
    • casulam odōribus replentēs.
    • "Āh fīlī!" exclāmat senex;
    • "Revīsistī mē, oculōs beāns.
    • Hīc mihi assīdēns, ēnārrā
    • quōnam tū peregrē adieris,
    • atque ego quid nāvāverim, docēbō."
    • Tum ē pērulā tubulum fūmārium
    • extrāxit veterem, pācis auspicem,
    • mīrē īnfōrmātum; cuius capula
    • ē rubrō est saxō harēnāceō cōnficta,
    • et scapus ex harundine plūmātā.
    • Cortice salignā opplētam capulam,
    • prūnīs vīvīs accēnsā, hospitī
    • porrigit, et ad hunc modum īnfit:
    • "Ego simul atque circum afflō
    • et super rūra effundō spīritum,
    • amnēs cōnsistunt, aqua lapidēscit."
    • Subrīdēns respondet iuvenis:
    • "Ego simul atque circum afflō,
    • et spīritum effundō super rūra,
    • flōrēscunt prāta, dēfluunt amnēs."
    • "Ego sī cānam quassō caesariem,"
    • fronte inquit nigricante senex,
    • "cūncta nivibus obteguntur rūra;
    • cūncta et folia cūnctīs ā rāmīs
    • marcent, dēcidunt, dispereunt,
    • meō sub hālitū ēvānēscentia.
    • Ē fluviīs vastīsque palūdibus
    • surgit ānser niveus et ardea,
    • ad longinquās āvolātūrī terrās,
    • meā sub vōce exsulantēs.
    • Et sī quā peregrē vāgor,
    • tum siliceā sub terrā suīs in cavīs
    • ferae occuluntur silvestrēs."
    • "Ego sī fūsōs quassō cincinnōs,"
    • rīsū inquit adolēscēns mollī,
    • "grātō mox stillant tepōre pluviae
    • laetī sē efferunt fruticēs,
    • redit ānser niveus suōs ad lacūs,
    • ad vastās palūdēs redit ardea.
    • Hirundō sē domum iaculātur,
    • cantat cyaneola[33] et rubēcula:[32]
    • et sī quā peregrē vāgor,
    • flōsculīs undant immēnsa prātōrum,
    • harmoniā[100] strepunt nemora ac saltūs,
    • spissīsque foliīs nigrant arborēs."
    • Dīxerant: et nocte fīnītā
    • ā longinquīs Mātūtīnī rēgnīs
    • ex argenteā aede relūcente
    • tamquam īnstrūctus pictusque bellātor
    • ēgreditur Sōl augustus,
    • vōciferāns, "Ēn ego adsum!"
    • Tum mūtus dēvēnit senex;
    • sed āēr amoenē tepēbat,
    • et suāve in tuguriō carmen
    • cantillābat cyaneola[33] et rubēcula.[32]
    • Rīvī augēscēbat murmur
    • et lēniter per casulam diffundēbātur
    • herbārum odor nāscentium.
    • Tunc adolēscēns, cui Vernō[120] nōmen,
    • plēnā sub lūce dispexit
    • quisnam ille senex glaciālis
    • assidēret; agnōvitque Brūmālem.[121]
    • At illī ab oculīs lacrimae,
    • ut rīvī ē lacubus, liquēscēbant;
    • corpusque, prout Sōl gestiēns
    • surgēbat, attenuābātur:
    • tandem in āera vel in humum vānēscit.
    • Mox ipsō in laris focō,
    • ubi sēgnis fūmāverat ignis,
    • flōrem adolēscēns cōnspicātur,
    • prīmigenum Vēris decus,
    • pulcherrimam Virginicae[122] gemmam.
    • Sīc in regiōne Boreālī
    • post frīgus brūmae invīsitātum
    • verna advēnit tempestās splendida,
    • avibus, gemmīs, flōribus,
    • foliīs, grāminibus ōrnāta.
    • Septem versus Trīonem,[^18.4] velut nāvium agmina,
    • sīve ut sagittārum imber plūrimus,
    • ventō dēvectī, olōrēs eunt,
    • paene hūmānā clāmitantēs vōce:
    • item ānserēs niveī, quī lineātim,[123]
    • ut perruptī arcuum nervī,
    • flexibus longē extentīs fluctuant:
    • mox pennīs clangēns, mergus glaciālis,
    • aut sōlus, aut sōla cum coniuge;
    • et ardea caerulea atque tetraō.
    • Inter dūmēta perque prāta
    • suum cyaneola[33] profundit carmen.
    • Summō tuguriī in fastīgiō
    • rubēcula[32] cantāns respondet.
    • Necnōn, dēnsissimīs in pīnīs
    • obtēcta, congemēbat palumbēs:
    • quās omnēs Hiawātha maestissimus
    • audiēbat cum ēlinguī gutture,
    • quamquam sē compellātum sēnsit.
    • Tamen trīstī ēgressus ōstiō
    • astitit, caelum contuēns
    • tellūremque et aquās lātissimās.
    • Sīc saepius contemplāns astābat,
    • vēris per hōrās recentis,
    • orbus et Minnehāhā et Nocomide.
    • Sed cor, sublīmī pāstum
    • nātūrae renāscentis pulcritūdine,
    • oblīvīscitur maestitiae paulātim.
    • Tandem appropinquat aestās:
    • atque ille, iuxtā Lacūs lītora,
    • lacūs immēnsum relūcentis,
    • suī tuguriī in iānuā
    • māne aestīvō contemplābātur,
    • dēstināta cōnsilia dēfīniēns.
    • Largus āēr integritātem olēbat,
    • gaudium irradiābat terra;
    • et cōram, aurea in aprīcitāte,
    • ad occiduum praeterībant nemus
    • gilva mellificantium exāmina
    • apum, sub sōle canōra.
    • Clarum suprā relūcēbat caelum,
    • levia īnfrā lacūs aequora,
    • cuius ē gremiō exsultābat squalus
    • calidō sub iubare scintillāns.
    • At maxima lacus ad marginem silva
    • tranquillō in aequore inversa appāret,
    • immōtīs subtus cacūminibus.
    • Iamque ā fronte Hiawāthae abstersum est
    • quidquid dolōris īnsēderat;
    • ut ā fluviō cālīginōsus āēr,
    • ut ā prātō ēvānēscit nebula.
    • Ille subrīdēns, exsultāns,
    • ut vātēs futūrōrum gnārus,
    • cōnstābat fortī cum fīdūciā.
    • Tandem subitō arrēctus properat
    • obitque ūniversum vīcum,
    • in contiōnem vocāns ad vesperam,
    • suī ante portam domiciliī.
    • Congregantur: atque ille assurgēns,
    • sōlem versus[124] manūs effert,
    • palmā utrāque expānsā.
    • Sed per digitōs iubar dīvīsōs
    • illīus in ōs tamen incidit,
    • nūdīs humerīs affulgēns,
    • ut per folia rāmōsque diffissōs
    • quernum stīpitem variat.
    • Dein vāticināns ait populō:
    • "Ō frātrēs! Daemōn Suprēmus[12]
    • mihi multa sub corde dīxit
    • arcānī vīsa Futūrī
    • cum sagācibus agendī cōnsiliīs.
    • Audiō comperīque, et scītis vōs,
    • novum ex Oriente vēnisse populum
    • ōre candidō, mente callidā,
    • manū artibusque perītissimum,
    • bellicā vī sānē formīdandum.
    • Vīsiōne dīvīnā nunc cognōvī
    • fore ut hī, plēbis numerō crēberrimī,
    • sint praepotentēs nostrō in solō.
    • Hōs nē arcessītōte, nēve dēpellitōte,
    • amīcōs ancipitēs, hostēs ācerrimōs.
    • Hōs, sīquandō sponte advenient,
    • summā benevolentiā exceptōs
    • in foedus pācis iungitōte.
    • Hōrum ēdiscitōte artēs
    • excultamque exercētōte industriam;
    • sī forte ingeniō adauctī
    • possīmus cūnctī inter nōs coalēscere,
    • ūnus indigenārum populus.
    • Sīn minus, augurium animō
    • horribile dīrum īnsīdit,
    • nostrōrum reliquiās dēbilēs,
    • ut nūbēculās procellā disiectās
    • sīve ut folia Auctumnī marcida,
    • in longinquitāte Occidentis dispersūrās.
    • Ego, patris ōrāculō arcessītus,
    • in rēgna Caurī discēdō,
    • ibi reliquam exāctūrus aetātem:
    • iamque valēte, Frātrēs! Sorōrēs!"
    • Dīxerat: astānsque in rīpā
    • manū sublātā salūtābat;
    • tum in undās clārissimās super lapillōs
    • betulleam prōpulit cymbam;
    • quae, iussa ad occiduum properāre,
    • dictō oboediēns, ēlābitur.
    • Sub Sōle vesperī dēclīnante
    • nūbēs rubōre īnflammantur,
    • velut campī lātissimē incēnsī:
    • sed aequābilī in aquārum marmore
    • extrahitur agmen splendōrum,
    • quōrum per rīvulum Hiawātha
    • semper sē ad occiduum dīrigēns,
    • in Solīs ignēs dēproperat;
    • mox in purpureōs vapōrēs,
    • tum in vespertīnam cālīginem.
    • Ā suīs in margine lītorum
    • observātur dēlābēns, assurgēns,
    • eō usque, dum cymba vidērētur
    • in mare fulgōrum ēlevārī;
    • dēmum in aestuantem purpuram,
    • ut nova lente dēclīnat lūna,
    • lentē longinquē absorbērī.
    • "Valē! In aeternum valē!"
    • inquiēbant:[125] "Ō valē in aeternum!"
    • Iam silvae nigrae dēsertaeque
    • penitus dēsīderiō permōtae
    • suspīrant: "Valē, Hiawātha!"
    • Porrō undae, lacūs in ōrā,
    • cum impetū lapillīs īnstrepentēs,
    • singultant: "Valē, Hiawātha!"
    • Ipsa ex cubīlibus ardea,
    • lātissimīs cīncta palūdibus,
    • strīdit: "Valē, Hiawātha!"
    • Sīc dīlēctus ille discessit
    • inter Solis occiduī fulgōrēs
    • in purpureīs vesperae nebulīs
    • ad Caurī ventī regiōnēs,
    • Caurī, ventī Penetrālis,
    • ad īnsulās beātōrum,
    • ad Rēgnī terram Futūrī.[69]

Fīnis


  1. Ogibbawaiae, -ārum (m. pl): The Ojibwe people

  2. Dacōtae, -ārum (m. pl): The Dakota people

  3. ruscōsus, -a, -um: Of ruscus (a type of shrub known as Furze or Broom.)

  4. Nawadāha, -ae (m.): The name of a person known for his singing/story-telling.

  5. bonassus, -ī (m.): The Bison (a large type of cattle native to North America)

  6. ruscētum, -ī (n.): A place filled with ruscus (a type of shrub known as Furze or Broom.). A heath or dry moor.

  7. pluviānus, -ī (m.): The Plover (a type of bird)

  8. Tawasentha, -ae (f.): The name of the valley where Hiawatha was born.

  9. Indicānus, -a, -um: Of the Native Americans, at one time called Indians (from the Latin Indicus, -a, -um meaning of India).

  10. Hiawātha, -ae (m.): The title character of this poem.

  11. berberis, -idis (f.): The barberry (Spina Acida).

  12. Daemōn Suprēmus: The Great Spirit

  13. tubulus, -ī (m.): A pipe (diminutive of tubus).

  14. lapicīdīna, -ae (f.): Stone-quarry. Russa tubulōrum lapicīdīna: The Red Pipe-stone Quarry.

  15. caerulēscēns: caeruleus + -escere: fit caeruleus

  16. Wyominga, -ae (f.): Wyoming. A state in the USA.

  17. Tuscalūsa, -ae (f.): Tuscaloosa. Located in the state of Alabama in the USA.

  18. montēs Saxōsī (m.): The Rocky Mountains.

  19. Delawarī... Ogibbawaiae: These are names of various tribes of Native Americans from all over the USA.

  20. Summī Daemōnis: The Great Spirit

  21. pācā minor: Literally: I threaten peace. Here, it likely means I order peace.

  22. Magicēius, -ī (m.): A Latin name for Mudjekeewis. In Ojibwe mythology, Mudjekeewis is the first-born son of the West-Wind (E-bangishimog). However, in this story, Mudjekeewis is a person that becomes the West-Wind itself.

  23. muriceus, -a, -um: from murex. In this book, murex is used for the special shells called Wampum, and valued as coin by the Native Americans.

  24. dēdignanter (adv.) from dēdignārī meaning disdainfully

  25. Mātūtīnus, Aestīvus, Arcticus: These are Latin versions of the names of Mudjekeewis' sons: Wabun, Sawondasee, and Kabibonokka (in that order).

  26. iuncētum, -ī (n.): A place full of bulrushes: a type of plant that grows in wetlands (a.k.a. cattails).

  27. gavia, -ae (f.): The Gull, a type of bird.

  28. colymbus, -ī (f.): The Grebe, a species of Arctic fishing-bird, personified by the poet.

  29. tesquum, -ī (n.): Wasteland, desert, or marshland.

  30. hicce, haecce, hocce: hic, haec, hoc

  31. Boream versus: toward the north, northward. Versus here is a preposition governing the accusative.

  32. rubēcula, -ae (f.): The Robin, a type of bird with a red chest.

  33. cyaneola, -ae (f.): The Blue-bird of America; also called Fringilla Caerulae by the author of this book because the color of the bird is more light blue (caeruleus) than dark blue (cyaneus).

  34. tabācum, -ī (n.): tabacco

  35. quī... subligat: which (i.e. month) binds snowshoes to feet for the inhabitants of the north.

  36. pappus, -ī (m.): The down of the thistle and other similar plants.

  37. carduus, -ī (m.): The Thistle, a type of prickly plant.

  38. lānūginōsus, -a, -um: Woolly, downy

  39. Dentem Leōnis: which wise-women (sagae) call the lion's tooth (i.e. the dandelion). Perhaps a play on words by the author?

  40. Nocōmis, Nocomidis (f.): The mother of Primigenīa and the grandmother of Hiawatha.

  41. Primigenīa, -ae (f.): The mother of Hiawatha and the daughter of Nocomis.

  42. tiliāceus, -a, -um: Of basswood/linden

  43. noctuolus, -ī (m.): An owlet; a little owl

  44. salisubsula, -ae (f.): A dancer or tumbler

  45. Iāgo, -ōnis (m.): A friend of Nocomis

  46. praevigil, -ilis (adj.): Very watchful

  47. tarandrīnus, -a, -um (adj.): Of a reindeer

  48. iaspar, -aris (n.): Jasper, a rock often used as a gemstone

  49. antelaphus, -ī (m.): The antelope

  50. bonassus, -ī (m.): The bison

  51. Esconabius, -ī (m.): The Escanaba river, located in Michigan's Upper Peninsula.

  52. Missisippius, -ī (m.): The Mississippi river, which flows from Minnesota to the Gulf of Mexico.

  53. Corvīnōsque Vulpīnōs: From the original "the land of Crows and Foxes." The exact meaning is unclear.

  54. Nigripedēs: The Blackfeet is the name of an indigenous tribe.

  55. noctifugus, -a , -um (adj.): That which puts night to flight

  56. praecipitēs Minnehāhae: The Falls of Minnehaha, a waterfall.

  57. Minnehāha, -ae (f.): The name of Hiawatha's love. In the Dakota language, it means "waterfall," but is said to mean "laughing water." She is named after the Minnehaha waterfall.

  58. Lacus Maximus: Lake Superior, the largest of the Great Lakes

  59. myrtillum, ī (n.): The bilberry

  60. grossulāria, -ae (f.): The gooseberry

  61. harenga, -ae (f.): The herring, a type of fish

  62. Zeānus, -ī (m.): In the original, the name is Mondamin. Mondamin is an Anishinaabe maize (corn) deity, who first gave corn to humans. The Latin name is based on the word zēā, which is used here to mean maizium (corn).

  63. acipenser, -eris (m.): The strugeon, a type of fish.

  64. Zēae Indicānae (f.): Of "Indian" grain, i.e. maize/corn

  65. betulleus, -a, -um: Of birch, a type of tree.

  66. Daemonis Suprēmī: The Great Spirit

  67. Chibiabus, -ī (m.): One of Hiawatha's dearest friends, known to be a musician.

  68. Quasinda, -ae (m.): One of Hiawatha's dearest friends, known to be very strong.

  69. terra Futūrī: From the original, this is the "Land of the Hereafter" (i.e. the afterlife).

  70. Pautingis, -is: The Pauwating River, located in Wisconsin.

  71. Taquamenāvius, -ī (m.): The Tahquamenon River, located in Michigan.

  72. thōrāceus, -a, -um: Of the chest/breastplate (adjective form of thōrāx)

  73. squalus, -ī (m.): The shark. Squalus spatula or acipenser is the "strugeon" of the Mississippi.

  74. lupus, -ī (m.): The pike, a type of fish.

  75. orthagoriscus, -ī (m.) mola: The sunfish.

  76. pandicauda, -ae (f.): In the original, the squirrel is called "tail-in-air."

  77. in ūsum brūmae sēbāceum: to use as a candle in winter

  78. sēbāceus, -ī (m.): A tallow-candle.

  79. margarīteus, -a, -um: of pearl

  80. atror, -ōris (f.): blackness (a "poetical" form of ātritās, which seems to have been created by the author)

  81. extrōrsum: outwards (opposite of introrsum)

  82. Dacōtidus, -a, -um: Of the Dakotan people.

  83. grātiā: (adv.) For the sake of (+abl.)

  84. pīneīs nucāmentīs: pine cones

  85. bonasseus, -a, -um: Of bison.

  86. urus, -ī (m.): The buffalo.

  87. lutrīnus, -a, -um: Of an otter.

  88. soleae nivāriae (f. pl.): Snowshoes

  89. Procellārium: In the original he is called "Storm-Fool," but here it just means "man of storms."

  90. dāmeus, -a, -um: Of a fallow-deer.

  91. penneus, -a, um: Of feathers.

  92. supersultāns: jumping over/above

  93. lacustris, -e (adj): Of lakes (from lacus).

  94. effascināmentum, -ī (n.): An object which thoroughly fascinates.

  95. purpurissāns: painting purple

  96. Suprēmī Daemonis: The Great Spirit

  97. Sīderis Vespertīnī: The Evening Star

  98. sīderis muliebris: The Star of Woman, another name for the Evening Star.

  99. glōs, glōris (f.): A sister-in-law

  100. harmonia, -ae (f.): Melody (not harmony)

  101. tremere, quassārī: historical infinitives (i.e. the house trembles and is shaken)

  102. ēlāta: casula ēlāta

  103. subsultus, -ūs (m.): a little leap (i.e. a hop)

  104. Maximī nostrī Lacūs: Lake Superior

  105. tenerum: carmen tenerum

  106. daemon, -is (m.): a spirit (neither good or evil), but in this specific chapter, spirits of evil.

  107. Neptūnus Dacōtēnsis: Here Neptune is used as a generic term for "the god of water." In the original poem, the name is "Unktahee."

  108. ad septimum nūndinum: The Nundinae were market days held every 9 days. Nundinum is the space of time between market days (i.e. 8 days); however, here it is being used to represent a week. ad septimum nundinum for 7 weeks (until the 7th weekly span of time).

  109. ad rēgna Futūrī: From the original, this is the "Land of the Hereafter." (i.e. the afterlife)

  110. Ventōsō sollerte / Procellārium: In the original, the name is "Pau-Puk-Keewis," also known as the "Storm-Fool"

  111. (omnia) dētracta: "all the things (previously mentioned) taken from ..."

  112. This first stanza summarizes/condenses the first half of chapter 16 from the original poem. Pau-Puk-Keewis (i.e. Ventosus) wants a companion and plays to win the nephew of Lagoo (an old man). In this version, the relationship is that of a father and son.

  113. rēnō, -ōnis (m.): a garment made from reindeer-skin.

  114. pertingo, -ere: to reach, to arrive. There is no attested form in the perfect tense, but "pertigit" is formed following the pattern of "tangere," which is the root of this word.

  115. insultanter (adv.): insolently, tauntingly, insultingly

  116. Tonitrālī iugō: the Thunder Mountains. It's uncertain what specific mountain range this refers to. There are several specific mountain peeks called "Thunder Mountain" in the North America.

  117. Cereris Indicae: corn (maize). Ceres is the goddes of grain, and her name is often used to represent grain itself. Thus "Indian grain" means corn.

  118. divulus, -ī (m.) or divula (f.): A sprite or fairy. A lesser spirit.

  119. dameus, -a, -um: Adjective form from dama. Of a fallow-deer.

  120. Vernō: In the original, his name is Segwun, the spring.

  121. Brūmālem: In the originla, his name is Peboan, the winter.
    [^18.4] Septem versus Trīonem: More correctly, versus septentriones, in a northward direction.

  122. Virginica: A flower known as "Spring Beauty." Scientific name Claytonia Virginica. In the original story, it is called Miskodeed. It is the earliest flower of spring.

  123. lineātim: "line-like," in the fashion of a line.

  124. solem versus: Toward the sun

  125. inquiēbant: Not an attested form, but clearly the imperfect of inquit.